مطالب علمی درموردرشته کشاورزی(علوم دامی)
کمک ومشاوره دانشجویان علوم دامی
دوشنبه دوم مرداد 1391 :: 0:19 ::  نويسنده : سعید

انتخاب گله های مادر بلدرچین:

مناسبترين پيشنهاد جهت تشکيل گله های مادری و بدست آوردن تخمهائی با درصد نطفه داری بالا استفاده از ترکيب گله 1 نر به ازای هر 5- 3 ماده می باشد که در اين حالت بيشترين احتمال جهت توليد تخمهائی با نطفه داری مناسب وجود دارد. در هنگام شروع کار می توان از سه روش معمول جهت تشکيل گله استفاده کرد که عبارت اند از:                                                                              1_ خريد تخمهای نطفه دار و جوجه کشی در مزرعه

2_-خريد جوجه های مادر يکروزه

۳- خريد نيمچه های آماده تخمگذاری

بايستی توجه داشت که هرکدام از موارد بالا دارای نقاط ضعف و قوت خاص خود هستند و انتخاب يکی از آنها برای شروع کار منوط به در نظر گرفتن عوامل گوناگونی است.

به طور مثال در موارد 1 و 2 با اينکه ميزان سرمايه اوليه مورد نياز کمتر از حالت سوم می باشد اما تنها هنگامی پيشنهاد می گردد که شما بعنوان يک پرورش دهنده داری تجربه کافی در جوجه کشی و پرورش جوجه يکروزه باشد که در غير اينصورت با مشکلات جدی در کار مواجه خواهيد شد.

و اما در حالت سوم با وجود اينکه در ابتدای کار شما نياز به سرمايه گذاری بيشتری جهت خريد پرندگان مادر داريد، اما ريسک کمتر و مدت زمان سريعتری که برای رسيدن به توليد صرف می شود امکان بهره برداری سريعتر را به شما خواهد داد. حال صرفنظر از روشهای سه گانه پيشنهاد شده و اينکه کداميک از آنها بيشتر با شرايط شما سازگار هستند بايد به اساسی ترين نکته نيز اشاره کرد و آن اين است که در هر حال سعی نمائيد با انتخاب مناسبترين نژاد از لحاظ ميزان توليد تخم، داشتن وزن کشتار بالا، دارا بودن ضريب تبديل پائين، دارا بودن بيشترين سازگاری با اقليم طبيعی منطقه و مقاومت مناسب نسبت به عوامل نامساعد محيطی از معتبرترين مزارع، گله ای خوب با قابليت های ژنتيکی بالا و توانائی توليد مناسب را تشکيل دهيد و مطمئن باشيد که صرف هرگونه هزينه منطقی در اين گام متضمن سودآوری بيشتر مجموعه شما خواهد بود.

با وجود تمامی موارد گفته شده، انتخاب مناسبترين روش جهت راه اندازی يک مزرعه منوط به بررسی کامل شرايط محيطی، فنی و اجرائی پروژه می باشد که در اينخصوص بايستی از کارشناسان خبره فن ياری گرفت.

 

قفس در پرورش بلدرچين:

يكي از مهمترين نكات در پرورش بلدرچين انتخاب قفس مناسب مي باشد . متاسفانه يكي از عواملي كه تا كنون باعث شده از پرورش بلدرچين در ايران همانند ساير طيور استفبال نشود عدم وجود تجهيزات مناسب بوده است.

خوشبختانه در سال هاي اخير با تلاشهايي كه گروه بلدچين دماوند با ساير پروش دهندگان و توليد كنندگان تجهيزات طيور داشته است توانسته اند بعد از شناسايي استاندارد هاي لازم جهت توليد قفس براي انواع بلدرچين به توليد قفس براي نياز هاي داخلي شركت بپردازند. در اين مطلب سعي مي شود تا نكاتي را پيرامون انتخاب قفس بلدرچين براي شما توضيح دهيم.

انواع قفس :

منبري يا كاليفرنيايي: در اين مدل كود در كف سالن ريخته شده و يا درون گودالي كه در كف در نظر گرفته شده ريخته مي شود و توسط يك طيقه به بيرون سالن هدايت مي شود اين گونه فقس ها براي پرورش بلدرچين در واحد هاي صنعتي و نيمه صنعتي توصيه نمي شود.

طبقه اي (باطري) : كود درون سيني يا نوار نقاله زير هر طبقه ريخته مي شود و به طور اتوماتيك يا دستي تخليه مي شود اين نوع از قفس بلدرچين مناسب ترين حالت براي پرورش بلدرچين مي باشد.

1-ابعاد:

تجربه نشان داده كه بلدرچين هاي تخمگذار در اجتماع هاي 20-30 به بالا محصولات بهتر و بيشتري توليد مي كنند. و همچنيين براي كنترل بهتر بيماري ها و حذف سريعتر پرنده هاي معيوب اجتماع هاي بيشتر از 30 بلدرچين مفيد فايده نبوده. لذا از باكس هايي استفاده شود كه بيشتر از 30 بلدرچين با هم در ارتباط نباشند

بهترين ابعاد براي اين تعداد 35* 90 سانتي متر مي باشد و ارتفاع مناسب 25 الي 30 سانتي متر مي باشد.

2-جنس قفس:

بهترين جنس براي ساخت فقس بلدرچين استيل و آهن گالوانيزه مي باشد كه استيل به دليل قيمت بالا معمولا استقبال نمي شود

استفاده از چوب و سيم توري و كليه موادي كه آلودگي را در لابلاي ساختار خود جاي مي دهد پيشنهاد نمي شود

3-آبخوري:

استفاده از آبخوري نيپل علاوه بر كنترل بهتر مصرف آب باعث جلوگيري از آلوده شدن آب مي كند.نيپل ها انواع گوناگوني دارند (استيل ، پلاستيكي و ساير فلزات) معمولا نيپل هاي پلاستيكي براي بلدرچين ها كفايت ميكند. اما نيپل هاي استيل از دوام و تكنولوژي بالاتري برخوردار است.استفاده ا آبخوري هاي ناوداني و غيره به هيچ عنوا براي بلدرچين هاي تخمگذار و گوشتي داخل قفس توصيه نميگردد

4-دان خوري:

استفاده از دانخوري هاي اتوماتيك زنجيري فقط در هنگامي توصيه مي گردد كه طول خط بيشتر از 30 متر بوده ويا قيمت كارگر در منطقه فعاليت بالا باشد .جنس دانخوري ها بايد ورف گالوانيزه باشد .

5-تهويه:

در نظر گرفتن فضاي كافي بين سيني كود و كف قفس بالايي و سقف قفس پايين براي جريان بهتر هوا اهميت بسزايي در توليد دارد متاسفانه توليد كنندگان تجاري قفس بلدرچين در ايران به خاطر كاستن از هزينه ها به هيچكدام از اين موارد دقت كافي نميكنند.

راهنمای عمومی جوجه کشی:

1- ابتدا قبل از هر امر محل استقرار دستگاه جوجه کشی را با توجه به شرایط زیر انتخاب نمائید:

1: حداقل دمای محیط دستگاه 18 درجه سانتی گراد و حداکثر آن از 27 درجه سانتی گراد باشد.

2: رطوبت محیط بالا تر از 80% نباشد.

3: تهویه مناسب داشته باشد ( به طوری که حداقل هر 3 ساعت یکبار هوای کل محل تعویض گردد)

4: سطح استقرار دستگاه صاف و بدون شیب باشد.

5: عاری از هرگونه گرد و غبار و آلودگی باشد.

2- دستگاه جوجه کشی (ستر) را 24 ساعت قبل از قراردادن تخم مرغ ها روشن نگهداشته و نکات زیر را کنترل نمائید:

1: یک دماسنج مرجع جهت صحت کالبراسیون تهیه نموده و داخل دستگاه قرار دهید.

2: از صحت دمای نشان داده شده توسط نمایشگر دستگاه مطمئن شوید.

3: در صورت وجود اختلاف دمای بیش از 1 درجه از منوی temp calibr عدد نمایشگر را اصلاح نمایید.

4: درون دستگاه تمیز و بدون گرد و غبار باشد.

5: از سالم بودن فن ها و هیتر ها مطمئن شوید (فن ها باید به طور دائم کارکنند)

6: از مسدود نبودن دریچه های ورود و خروج هوا اطمینان حاصل نمائید.

3- تخم مرغ ها را تمیز کرده (با استفاده از یک دستمال خشک) و به ترتیب زیر عمل کنید:

1: از قراردادن تخم مرغ های ترک خورده و یا بد شکل درون شانه خودداری نمایید.

2: تخم مرغ ها را به طوری قرار دهید که سطح تیز آن رو به پایین قرار گیرد.

3: برای قراردادن هر نوع تخم پرندگان از شانه مخصوصی که برای آن تهیه شده استفاده نمائید.

4: قبل از استقرار شانه ها درون دستگاه، دستگاه را خاموش کنید.

5: شانه ها را طوری داخل دستگاه بگذارید که ردیف ها به صورت افقی قرار گیرند تا درهنگام گردش از شانه خارج نشوند.

6: پس از اتمام چیدن، درب دستگاه را ببندید و 30 دقیقه تحمل کنید سپس دستگاه را روشن کنید

4- سه روز مانده به خارج شدن جوجه ها از تخم ، تخم مرغ ها را به ترتیب زیر وارد هچری کنید:

1:: دمای اطاق محل استقرار دستگاه را به 30 تا 32 درجه سانتی گراد افزایش دهید

2: سینی های هچ نباید سرد(30 – 35) باشند این امر موجب ورود شک به تخم مرغ می شود.

3: تخم مرغ ها را بدون وارد کردن ضربه و تکان شدید به سینی هچ منتقل کنید

4: سینی ها را درون دستگاه قرار داده و دستگاه را روشن کنید

5: رطوبت در هچر نباید پائین تر از 75% و بالاتر از 90% باشد

6: دمای هچر معمولا 0.5 درجه سانتی گراد پاین تر از ستر می باشد

7: باز کردن بیش از حد در دستگاه در 3 روز پایانی موجب نوسان رطوبت شده و میزان هچ را کاهش میدهد.

5- 36 ساعت بعد از خروج اولین جوجه از تخم بهترین زمان برای تخلیه دستگاه می باشد

8: در صورتی که دستگاه شما دارای سینی آب است روی آن را با توری فلزی بپوشانید تا مانع ورود جوجه ها شود.

9: جوجه ها را تا خشک شدن کامل پر ها از درون دستگاه خارج نکنید

10: زود خارج کردن جوجه ها مانع جذب زرده شده و دیر خارج کردن موجب از دست دادن آب بدن جوجه ها می شود

تغذيه بلدرچين:

بلدرچين ها به مقدار كافي غذاي متعادل شده نياز دارند. جيره غذايي بلدرچين بايستي حاوي ميزان بالا تري از مواد مغذي باشد.بلدرچين ها را می‌توان بعنوان شروع كننده در سن 0 تا 3 هفتگي و رشد كننده در سن 4 تا 5 هفتگي و تخمگذار يا مادر 6 هفته به بعد تقسيم بندي كرد.كه اين مسئله بستگي به ميزان رشد و توليد آنها دارد. ميزان غذا نيز در اين مورد موثر است و بدين ترتيب بايستي غذاي كافي به انها داده شود. دوره شروع كننده بحراني ترين دوره بوده و نياز به مديريت خاص و مراقبت هاي تغذيه اي دارد.تغذيه بلدرچين مثل تغذيه مرغهاست.بلدرچين ها نيز به عنوان شروع كننده، رشد كننده و بلدرچين هاي تخمگذار يا مادر تقسيم می‌شوندكه اين مسئله به ميزان رشد و تظاهر توليدشان بستگي دارد.براي 3 تا 4 هفته اول بلدرچين ها را بايستي از يك جيره غذايي محتوي تقريبا 27 درصد پروتئين و در حدود 2،750 كيلوكالري بر كيلوگرم انرژي تغذيه نمود.آنهايي كه در مرحله رشد هستند بايستي از يك جيره غذائي باداشتن 24 درصد پروتئين براي تخمگذارها و بلدر چين هاي مادر با داشتن ME معادل 2،650 كيلو كالري بر كيلوگرم تغذيه نمود.

هچ شدن جوجه بلدرچين ها:

تخم هاي بلدرچين بي نهايت ظريف هستند و بايستي با دقت زياد گرفته شوند.بسياري از پرورش دهندگان بلدرچين ترجيح می‌دهند كه تخم ها را قبل از ذخيره سازي در محلول سالمسازي غوطه ور سازند در اينصورت محل نگهداري بايستي بين 16 تا 20 درجه در نظر گرفته شود.رطوبت نسبي نبايد كمتر از 75 درصد باشد.

طرز اداره ماشين به شرح زير است:

در شروع كا درجه حرارت بايستي 37،5 در جه و رطوبت 30،6 باشد در سن 15 روزگي درجه نسبی به 90 درصد افزايش حاصل نمايد.

درجه حرارت بايستي به 37،2 در زمان خارج كردن تغيير پيدا كند و رطوبت نسبي 80 درصد بايستي در نظر گرفته شود.

تخم ها را بايستي روزانه 7 بار برگرداند و اين در صورتي است كه ماشين برگرداننده اتوماتيك نباشد.

دماي عملي براي جوجه كشي بلدرچين ها

دماي عملي براي جوجه كشي بلدرچين مطابق جدول زير است

دماسنج مرطوب

دماسنج خشك

دوره (روز)

دستگاه

31

37،7

1-14

ستر

32،2

37

15-18

هچر

علل پايين بودن هچ :

علل پايين بودن هچ در جدول زير خلاصه شده است:

علت هاي ممكن

مشاهدات

نا مناسب بودن نسبت نر به ماده

نا ماسب بودن جفت گيري

مرگ خيلي زود جنين به خاطر وضعيت بد ذخيره سازي

تخم بي نطفه

نا مناسب بودن و بالا بودن بيش از حد دماي انكوباتور يا پايين بودن آن

بيمار بودن گله مادر

گاز دادن اشتباه و نقص در تهويه

مرگ جنيني

دماي خيلي پايين در دستگاه

رطوبت خيلي پايين در دستگاه

دير هچ شدن

دما و رطوبت بسيار بالا

هچ زودرس

رطوبت خيلي پايين در طول مدت جوجه كشي

بزرگ بودن سلول هوائي

دما و رطوبت خيلي بالا

بالانس نبودن جيره گله مادر يا كمبود مواد معدني

مرگ جنين كاملا رسيده

بالا بودن ميزان co2 در دستگاه هچ

مرگ جوجه ها بعد از نوك زدن

پايين بودن رطوبت و نامناسب بودن جريان هوا

جوجه هاي چسيبده

رطوبت خيلي بالا

كاسته شدن رطوبت پس از هچ

جوجه هاي خيس يا نا سالم بودن ناف

رطوبت خيلي پايين

جوجه ها هچر را دير ترك كرده اند

جوجه هاي آب بدن از دست داده

 

انتخاب بلدرچين هاي مادر:

انتخاب بلدرچين هاي مادر معمولا بر اساس بازرسي،وزن و شرايط بهداشتي صورت می‌گيرد.

احتياج اصلي اين است كه پرنده ها در سلامت كامل بوده و يكنواختي خوبي را نشان دهند.پرندگان را می‌توان از لاينهاي توصه شده و شناخته شده با توان تخمگذاري خوب قابليت زنده ماندن و قابليت هچ شدن خوب تهيه نمود.اين مسئله از اهميت زيادي برخوردار است كه از جفت گيري بلدرچين هاي منسوب بيكديگر در طول اجراي برنامه توليد مثل اجتناب نمود.با استفاده از روش توليد مثل متقاطع و گفتن نرها و ماده ها از خانواده هاي ديگر جفت گيري بلدرچين هاي منسوب به يكديگر جلوگيري می‌شود و معياري از براي هيبريد قدرتمند تامين می‌شود و خصوصيات خوب باقي می‌مانند، عاقلانه اين است كه حداقل 6 لاين و ترجيحا لاين هاي بيشتري را حفظ كرد تا به اين برنامه كمك شود.

ذخيره سازي تخمهاي جوجه كشي بلدرچین:

تخم هاي جوجه كشي بايد كاملا در دماي زير نقطه فيزيو لوژيك ذخيره شوند (23،9 درجه).دماي مناسب براي ذخيره سازي 12،8 تا 15،5 درجه می‌باشد.براي يك جوجه كشي خوب ميزان رطوبت توصيه شده 75 تا 80 درصد است.رطوبت نسبي بالا منجر به افزايش رشد قارچها می‌شود كه اين خود سبب آلودگي تخمها می‌گردد.بيشترين زمان نگهداري تخم جوجه كشي تحت دماي لازم و رطوبت 5 تا 7 روز است و مقدار بيشتر از ان روي جوجه كشي اثر معكوس دارد و اگر لازم باشد كه تخم ها بيش از يك هفته نگهداري شوند بايستي چرخانيده شوند.اين چرخانيدن براي جلوگيري از چسبيدن نطفه به پوسته لازم است.براي تميز كردن تخم ها از كاغذ سمباده يا پارچه تميز پشمس استفاده می‌شودبه طوري كه به پوسته نازك آنها آسيب نرسد از تخم هاي كثيف نبايد براي جوجه كشي استفاده كرد.آلودگي تخم ها از زمان تخمگذاري آغاز می‌شود بنابراين توليدات روزانه تخم بايستي قبل از ذخيره شدن گاز داده شوند.

انكوباسيون و هچ شدن:

تكثير موفقيت اميز بلدرچين ها در دوره قبل از انكوباسيون شروع می‌شود.تخم ها بايستي روزانه چند بار جمع اوري شده و با دقت زياد نگهداري شوند زيرا تخمهاي بلدرچين خيلي نسبت به آسيبهاي وارده بر پوسته حساس هستند.قبل از انبار كردن تخمهاي هچ شونده بايستي تحت تاثير گاز فرمالدئيه بمدت 20 دقيقه قرار داده شوند و سپس ذخيره سازي در درجه حرارت 15،5 در جه با رطوبت 80 درصد بمدت 7 تا 10 روز انجام شود.يك انكباتور با با ناحيه هچري كثيف منبع مهمی ‌از آلودگي و بيماري است. با استفاده از تركيب آمونياك چهارتايي(Quaternary Ammonium) يا برخي ضد عفوني كننده هاي تجاري بايستي واحدها به خوبي شستشو و ضد عفوني گردند.فقط تخم هاي تميز را كه در مواجهه با بخورها بوده اند بايستي مورد استفاده قرار داد.به عبارت ديگر تخمها را می‌توان در عرض 12 ساعت بعد از اينكه در داخل انكوباتور قرار داده شدند بخور داد.براي بخور دادن 25 گرم پرمنگنات پتاسيم را در يك ظرف سفالي يا لعابي ريخته و سپس 35 ميلي ليتر فرم آلدئيد را براي هر متر مكعب فضاي انكوباتور به آن اضافه می‌نمايند.از انكوباتورهايي كه Forced power هستند در صورتي ميتوان استفاده نمود كه باد بزن كار كند و وانتيلاتورها به هنگام بخور دادن بايستي بسته باشند و بعد از 20 دقيقه هواكش ها را می‌توان باز نمود.رطوبت در اين مرحله بايستي بالا باشد و درجه حرارت بين 20 تا 30 درجه مناسب است.دوره انكوباسيون بين 17 تا 18 روز بستگي به گونه و روشهاي عملي تغيير می‌كند.تخمها بايستي به گونه اي در سيني

قرار داده شوند كه انتهاي بزرگ آنها در بالا باشد و ميزان چرخانيدن تخم بايد هر 2 تا 4 ساعت يكبار باشد.در روز چهاردهم يا زودتر جابجا كردن تخم ها به سيني ها بايستي دنبال شود كه در اين حالت براي برگرداندن بعدي علامتگذاري می‌شوند. هچر جداگانه اي بايستي با گرماي 37،2 با رطوبت 70 درصد مورد استفاده قرار گيرد.هچر بايد كاملا بسته براي تمام پروسه هاي هچ باقي بماند تا جوجه هاي بلدرچين در روز 17 يا 18 از انكوباسيون خارج شوند.تخم ها را می‌توان پس از 14 روز انكوباسيون يا زود تر به سيني هاي هچ انتقال داد جوجه ها را بعد از 18 روز انكوباسيون به دستگاه جوجه كشي انتقال می‌دهند.بلدرچين ها در مقايسه با مرغها ظريف تر بوده و نياز به مراقبت بيشتري در 2 هفته اول زندگييشان دارند.

شرايط انكوباسيون:

به سبب كوچكي تخم بلدرچين و ترد و شكننده بودن پوسته آن از سيني هاي جوجه كشي استفاده می‌شود.در هر خانه 2 تخم قرار داده می‌شود. نگهداري طولاني تخمها ي نطفه دار بر قابليت هچ آنها تاثير منفي دارد لذا توصيه می‌شود كه تخمهاي بلدرچين نهايتا 14 روز در اطاقي با دماي 10 تا 15 در جه و رطوبت نسبي 75 درصد نگهداري شوندو عملا با آب پاشي كف اتاق ميتوان به رطوبت مطلوب رسيد.درجه حرارت مناسب جهت انكوباسيون تخمهاي بلدرچين 37،5 تا 37،2 درجه می‌باشد.نطفه بلدرچين در دماي 39 و بالاتر از ان بيش از چند ساعت دوام نمی‌آوردو ميميرد و لذا تنظيم درجه حرارت دستگاه جوجه كشي اهميت زيادي داشته و حرارت پائين تر از اپتيمم(بهينه) سبب طولاني تر شدن زمان انكوباسون تخم می‌گردد.به طور كلي زمان انكوباسيون تخم بلدرچين با توجه به تاثير فاكتورهاي رطوبت و درجه حرارت بين 16 تا 18 روز ميباشد و در شرايط مناسب 70 درصد تولدها در روزهفدهم صورت می‌گيرد.در پايان روز چهاردهم تخم بلدرچين ها از دستگاه ستر به دستگاه هچر منتقل می‌شوند.دماي 37،5 درجه و رطوبت 70 درصد ستر و دماي 37 درجه و رطوبت 85 درصد به هچ 75 درصد منجر می‌شود.بالاترين راندمان مربوط به نطفه دار بودن تخمهاي بلدرچين يك گله در بلدرچين هاي 3 تا 5 ماهه می‌باشد وبنا براين بلدرچين هاي گله مادر در هر 6 ماه يكبار حذف شده و گله ديگري جايگزين می‌شود.در شرايط طبيعي و بدون استفاده ار نوردهي مصنوعي بلدرچين ها بين ماههاي فروردين يا شهريور و به طور متوسط 50 تا 100 عدد تخم می‌گذارند اما با اعمال يك تغذيه مناسب و نور دهي مطلوب لانه تا 280 عدد تخم توليد می‌كنند.وقتي در بعضي از بلدرچين ها در 24 ساعت 2 عدد تخم گذاشته می‌شود مدت نور دهي مصنوعي معمولا بين 14 تا 18 ساعت می‌باشد.در آغاز سن تخم گذاري فاصله زماني بين دو تخم 24 تا 30 ساعت بوده و بتدريج با افزايش سن آنها اين زمان كوتاهتر می‌شود. وزن يك تخم بلدرچين 9 تا 10.5 گرم يعني 7 درصد وزن بدن بلدرچين می‌باشد يك بلدرچين ماده در سال 2 تا 3 كيلو گرم يعني 20 برابر وزن خودش تخم توليد می‌كند.بلدرچين هاي ماده معمولادر سنين 35 تا 50 روزگي شروع به تخمگذاي می‌كنند و در سن 13 هفتگي به پيك توليد می‌رسند.باروري با افزايش سن كاهش می‌يابد.از گله هاي جوان براي داشتن باروري خوب حدود سن 10 تا 13 هفتگي استفاده می‌نمايند.نسبت 3 يا 4 نر در برابر 20 ماده در سيستم قفس باروري بالائي را بدست می‌دهد.باروري به تدريج افزايش پيدا می‌كند و در 4 يا 5 روز پس از وارد شدن نر به گله به اوج خود می‌رسد و بعد از آن باروري تا 3 روز پس از جدا كردن نرها به حالت ثابت باقي می‌ماند از چهارمين روز افت شديدي در باروري ايجاد شده و تا دوازدهمين روز پس از جدا كردن نرها افت پيدا می‌كند.

توليد مثل بلدرچين:

بلدرچين هاي اهلي در تمام فصول سال به هنگامی ‌كه سن آنها بين 10 تا 20 هفته است توليد مثل می‌نمايند.ماده ها هر 16 تا 24 ساعت بمدت 8 تا 12 ماه تخم می‌گذارند.تخمها بايستي براي هچ شدن 4 روز بعد از وارد كردن نرها در گله (يك نر براي 3 ماده)و تا 3 روز بعد از اينكه جنس هاي نر و ماده از هم جدا شدند جمع اوري شوند.وزن متوسط تخم حدود 10 گرم است اين تعداد در حدود 8 درصد وزن بدن بلدرچين ماده در برابر 3 و 1 درصد براي مرغ و بوقلمون است. هر بلدرچين ماده بنظر می‌رسد كه تخمهائي با يك خصوصيت طرح پوسته يا رنگ می‌گذارد.بعضي از گونه ها فقط تخم سفيد می‌گذارند.جوجه هاي جوان وزنشان 6 تا 7 گرم است.بهنگامي كه هچ می‌شوند داراي رنگ قهوه اي با نوارهاي زرد هستند.باروري بطور مشخص در پرندگان مسن تر كاهش پيدا می‌كند .نسبت سفيده به زرده 39 به 61 است پورسانتاژ زرده بيشتر و پورسانتاژ سفيده در بلدرچين كمتر از تخم مرغ است.

تكامل جنيني بلدرچين ها ي اهلي بوسيله نور كنترل می‌شود.نگهداري پرنده در تاريكي مداوم تقريبا به ممانعت كامل رفتار جنسي و توليد تخم منجر می‌شود.در حالي كه نگهداري پرنده ها در نور مداوم به ميزان بالائي از توليد تخم به هنگام سال اول و با رسيدن توليد به مرحله توقف در پايان سال دوم می‌انجامد.مرغها در حدود 75 درصد تخمهايشان به هنگام صبح می‌گذارند در حاليكه بلدرچين ها همانگونه كه ذكر شد 75 درصد تخم روزانه خود را در ساعت 3 تا 6 بعد از ظهر می‌گذارند.بلدرچينها در حدود سن 6 هفتگي به توليد می‌آيند.تحت شرايط ايده آل بلدرچين هادرحدود250 تا 300 تخم در سال می‌گذارند.توليد سال بعد 48 درصد سال اول در بلدرچين است.

 

دوشنبه دوم مرداد 1391 :: 0:14 ::  نويسنده : سعید

پرورش کبک از تخم تا جوجه:

کبک از پرندگانی است که به سهولت قابل پرورش بوده و در صورت تولید انبوه, از درصد بهره وری بالایی برخوردار است. به طوری که می توان گوشت آن را عرضه داشت. کبک را می توان با به کار گیری تکنیک های مدیریتی ویژه و استفاده از سیکل نوری معین, در تمام طول سال پرورش داد.
پرورش: قبل از هر چیز, با فرض اینکه گله مولد در حال تخم گذاری می باشد, نحوه جمع آوری تخم ها به منظور جلوگیری از آسیب آنها در پی سرما یا گرمای بیش از حد, حائزاهمیت می باشد. باید به خاطر داشت که اگر تخم ها برای مدت طولانی در دمای زیر۴۰ درجه فارنهایت باقی بمانند ممکن است قابلیت رشد خود را از دست داده و از سوی دیگر در دمای تقریبی ۸۰ درجه فارنهایت شروع به رشد (تشکیل جنین) می نمایند که مطلوب به نظر نمی رسد زیرا هنگامی که تخم در دمای ۸۰ درجه در حال رشد می باشد, با جمع آوری و ذخیره آن در دمای توصیه ای ۶۰-۵۵ درجه فارنهایت, جنین ممکن است آسیب دیده و نهایتا تخم به حالت گندیده باقی بماند. جمع آوری تخم ها به طور متناوب مانع از کثیفی و آسیب دیدگی آنها می گردد. اما داشتن تعدادی تخم کثیف در مجموعه تخم های جمع آوری شده بدیهی به نظر می رسد. لذا باید آنها را با کاغذ سنباده نرم تمییز نمود. حتی المقدور از شستن تخم کبک ها جهت رفع آلودگی و کثیفی باید خودداری نمود زیرا امکان نفوذ باکتری ها و سایر ذرات مضر به داخل پوسته در طی زمان شستشو وجود دارد. در صورت انتخاب روش شستشو باید توجه داشت که آب مورد نظر برای شستن تخم ها گرم تر از دمای تخم باشد. در غیر این صورت, باکتری ممکن است بواسطه پوسته به داخل تخم جذب شود. تخم ها را باید در یک مکان خنک با تهویه مناسب در دمای ۶۰-۵۵ درجه فارنهایت ذخیره نمود. شایان ذکر است که تخم کبک را می توان برای مدتی طولانی قریب به سه هفته با درصدی کم از ضایعات نگه داری نمود. اما روند نرمال ست کردن تخم ها یک الی دوهفته بوده و در کل زمانی بیش تر ازسه هفته برای نگهداری تخم توصیه نمی گردد. چرخاندن تخم ها در طول دوره نگه داری الزامی و مورد نیاز نمیباشد اما در صورتی که بیش از یک هفته نگه داری شوند, آنگاه باید آنها را به طور متناوب چرخاند. به منظور حصول بهترین شرایط و بیشترین درصد هچ (جوجه گیری), باید یک دستگاه تمام اتوماتیک را تهیه و آنرا یک تا دو روز قبل از قرار دادن تخم ها در آن, راه اندازی و فعال نمود. در فاصله زمانی باقی مانده تا قرارگرفتن تخم ها داخل دستگاه باید وضعیت دستگاه را بررسی نموده و در نهایت دما و رطوبت را به حد مطلوب تنظیم نمود. در دستگاه, تخم ها در ۲۱ روز اول تحت دمای ۹۹/۵ درجه فارنهایت و رطوبت ۸۶ قرار گرفته و در روز ۲۱, بعد از انتقال به هچر, دما نیم درجه کاهش یافته و تا ۲۴ ساعت ثابت باقی می ماند. سرانجام در روز ۲۳ دما به ۸۹/۵ تقلیل می یابد. اما رطوبت از روز ۲۲ تا زمان هچ به %۹۰ افزایش می یابد. زیرا رطوبت بالا به جوجه ها کمک می نماید تا به راحتی از تخم خارج شوند.
تخم کبک به طور میانگین پس از ۲۴ روز به جوجه تبدیل می شود.اما بعضی از تخم ها در روز ۲۳و برخی در روز ۲۵ هچ می شوند. به منظور حذف تخم های جنین مرده و بدون نطفه, در روز ۸ و سپس در روز انتقال آنها از دستگاه ستر به هچر ( ۳ روز مانده به هچ), تخم ها تحت کندلینگ قرار می گیرند. پس از خشک شدن جوجه ها, آنها را از فضای هچر به فضای نگه داری (سالن پرورش) برده که دارای دستگاه مادر مصنوعی بوده و از قبل ضدعفونی شده است. باید توجه داشت که ظروف آبخوری و دانخوری به اندازه کافی در دسترس باشد. ظروف آبخوری باید دارای دهانه پهن و دیواره کم ارتفاع باشند. در غیر این صورت امکان خفگی جوجه ها وجود دارد. عمق آب نباید متجاوز از۲ سانتیمترباشد. جوجه ها باید به طور مداوم به آب خنک و تازه دسترسی داشته و ظروف مربوطه باید به طور روزانه تمییز و گندزدایی گردند. در مورد دستگاه های مادرمصنوعی, دما برای چند روز اول ۹۵-۹۰ درجه فارنهایت بوده و در هر هفته دما به ازای ۵ درجه کاهش یافته تا جوجه ها به سن یک ماهگی برسند. در این زمان نیاز مبرم به استفاده از دستگاه مادر مصنوعی محسوس نمی باشد. علاوه بر دستگاه مادر مصنوعی می توان از لامپ های حرارتی, بخاری های برقی و یا گرمکن های گازی و نفتی استفاده نمود. اما در ۲ مورد اخیر الذکر باید توجه داشت که در صورت استفاده, فضای پرورش باید از سیستم تهویه مطلوبی برخوردار باشد. در صورت نگهداری جوجه ها در سالن باید به خاطر داشت که کف سالن به خودی خود گرم نبوده و جوجه ها ممکن است با مشکل مواجه شده و دچار سرماخوردگی یا خفگی ناشی از روی هم ریختن شوند. لذا در بستر باید از کف پوش هایی همانند نرمه چوب, سیفال برنج, کاه و یا پوشال بسته بندی استفاده نمود. در پایان متذکر می گردد که جوجه ها برای هفته اول باید در نزدیکی منبع حرارتی قرار گرفته و حتی المقدر در قفس یا سالن مشبک ( توری کشی) نگهداری شوند.


مرگ جنین:
هچ یا (جوجه گیری) ناموفق را می توان در ۲ عامل تخم بدون نطفه و دیگری مرگ جنین جویا شد. به طوری که هر یک از این عوامل می تواند بعد از مرحله هچ یا با روش کندلینگ تشخیص داده شود. بدین منظور باید تخم های هچ نشده را جمع آوری و آنها را بررسی نمود. باید توجه داشت که ثبت تعداد دفعات مرگ جنین در تخم ها می تواند در تغییر و اصلاح روش کنونی جوجه کشی و نهایتا افزایش بهره وری موثر واقع شود.
مرگ جنین به طور قطع در دو زمان متفاوت از دوره جوجه کشی روی می دهد. یکی در ۳ روز اول جوجه کشی و دیگری در ۳ روز آخر مانده به زمان هچ. مرگ ناگهانی جنین قبل از زمان هچ در پی تغییر وضعیت زیستی جنین از محیط داخل تخم به فضای بیرون میباشد. در این حالت جوجه ممکن است با مشکلاتی همانند تنفس و جذب کیسه زرده مواجه گردد که گاهی اوقات کنترل رطوبت لازمه رفع این موانع میباشد. به طور نرمال از میان تخم های نطفه دار %۹۳ - %۸۸ و در حالت کلی هچ %۹۰ - %۸۵ تخم ها باید به جوجه تبدیل شوند. نظر به اینکه مرگ زودرس جنین در زمان شکل گیری ارگان های جنینی روی می دهد, رشد مناسب جنین در داخل تخم همراه با مشخصه های بارزی اعم از قرار گرفتن سر در زیر بال راست, بزرگی سلول هوا به اندازه کافی جهت قرار گرفتن جوجه در حالت مناسب برا ی هچ و عدم خشکی لایه و پوسته تخم (شالاز) در مدت زمان هچ جوجه می باشد. شایان ذکر است که باید به علائم خشکی, وضعیت نوک و فرم صحیح بال و پا توجه داشت و در صورت مشاهده هرگونه مورد غیر معمول, آن را به منظور تشخیص علل و اخذ راهکار های مطلوب در مراتب آتی, ثبت نمود. زیرا به موجب آن می توان درصد نطفه داری, جوجه گیری و همچنین درصد کلی تخم های هچ شده را محاسبه نمود. در پایان ذکر این نکته حائزاهمیت است که هرگونه تغییر در مقادیر ثبت شده یا پراکندگی میزان مرگ جنین می تواند به عنوان زنگ هشداری برای اصلاح به موقع مشکلات جزئی و جلوگیری از شیوع و تشدید آن تا حد بحرانی در نظر گرفته شود.


جوجه کشی و دستگاه جوجه کشی:
دوره جوجه کشی به مدت ۲۴ روز طول میکشد و لذا درجه حرارت ماشین جوجه کشی باید ۹۹/۸ درجه فارن هایت تنظیم و میزان رطوبت ۶۵ درصد تنظیم گردد . در روز هچ جوجه ها میزان رطوبت بایستی ۸۰ درصد باشد .
اگر رطوبت در هچر به اندازه کافی نباشد موجب خشک شدن پوسته داخلی تخم ها گشته و جوجه ها به سختی میتوانند پوسته داخلی و خارجی تخم را شکسته و از تخم خارج شوند صورت استفاده از ماشین های جوجه کشی معمولی گذاشتن پارچه ای خیس در داخل هچر و یا استفاده از مرطوب کننده های اتوماتیک در داخل دستگاه هچر الزامی است . ماشین های جوجه کشی تمام اتوماتیک که رطوبت و حرارت را به طور خودکار انجام میدهند توصیه می گردد. یکی از مسایل مهم در افزایش میزان هچ چرخش تخم ها در داخل ستر است . این عمل مانع از ان میشود تا جنین به سطح پوسته نزدیک و به ان بچسبد که در غیر این صورت ضمن پاره شدن شالاز تخم، موجب مرگ جنین خواهد شد . سیستم چرخش اتوماتیک ماشین جوجه کشی هر یک ساعت یکبار مانع از اشکال فوق شده و باعث ایجاد یک هچ موفق نیز خواهد شد .

جوجه گیری:
مرحله هچ به ۲ یا ۳ روز آخر دوره جوجه کشی اطلاق گردیده که در این روزها جوجه ها پوسته تخم را شکسته و بیرون می آیند. در این زمان باید از چرخاندن تخم ها خودداری نمود. بدیهی است که در ۳ روزآخر باید تخم ها را از دستگاه ستر به دستگاه هچر انتقال داد. اما در صورت عدم دسترسی به هچر، باید تخم ها را از شانه های گرداننده ستر برداشته و آنها را در سبد های پلاستیکی یا فلزی هچر یا روی یک مقوای ضخیم قرار داد. در صورت استفاده از مقوا بایدتوجه داشت که جریان هوا را مسدود نکرده و یا با آب یا اجزای گرمازا تماس نداشته باشد. در این میان افزایش رطوبت حائز اهمیت بوده و آنرا می توان با قرار دادن یک ظرف آب یا افزایش سطح تبخیر دستگاه، به ۹۰% F رساند. زمان بیرون آمدن از تخم به قدرت و توانایی جسمی جوجه جهت شکستن پوسته بستگی دارد. در این هنگام جوجه ها همزمان با تقلا برای خروج از تخم مدتی را به استراحت به منظور بازیابی دوباره نیرو پرداخته که نباید جوجه را مرده فرض نمود. کل زمان هچ بین ۱۰ تا ۲۰ ساعت طول کشیده که در این مدت جای هیچ نگرانی نیست. اما در صورت تجاوز زمان به بیش از ۲۰ ساعت، آنگاه باید تخم های شکسته را بررسی نموده و حتی الامکان جوجه ها را بیرون آورد. هنگامی که جوجه ها از تخم بیرون می آیند باید در دستگاه باقی مانده تا خشک شوند. به منظور تسریع روند خشک شدن جوجه ها، تهویه باید افزایش یابد. زمانی که بیش از %۹۰ درصد جوجه ها خشک شوند، آنگاه باید آنها را از دستگاه برداشت و به بستر پرورش انتقال داد. اگر جوجه ها بیش از حد در دستگاه باقی بمانند ممکن است با خشکی عضلات مواجه شده و در مواقع بحرانی تلف شوند.تخم هایی که یک روز بیش تر از زمان مورد انتظار در دستگاه باقی مانده و جوجه نشده اند بعنوان ضایعات تلقی شده و باید حذف گردند. باید توجه داشت که کمک به جوجه جهت بیرون آمدن از تخم در اکثر مواقع بی نتیجه مانده و به مرگ جوجه منتهی می گردد. زیرا ممکن است کیسه زرده به طور کامل جذب نشده باشد و هنگام جداسازی جوجه از تخم پاره شود. جوجه های ضعیف در صورت بیرون آمدن از تخم باید از سایر جوجه ها جدا شده و به طور وی‍‍‍‍ژه تحت مراقبت قرار گیرند. زیرا زمانی که با سایر جوجه ها در شرایط عادی رها شوند، دوام نیاورده و تلف می گردند. در پایان متذکر می گردد که جوجه های ضعیف را هرگز نباید برای مولد منظور نمود زیرا ممکن است که خصایص ژنتیکی به سایر جوجه های حاصله از این مولد انتقال یابد.

جوجه ریزی:
دو هفته اول پرورش از اهمیت خاصی برخوردار است لذا بایستی شروع خوبی داشت و به همین دلیل برنامه ریزی از قبل خیلی مهم تلقی میشود . بدین منظور جایگاه اولیه جوجه ها بایستی گرم و اب و غذا به راحتی در دسترس باشند . بنا بر این از صحت انجام کار کلیه ابخوری ها ، دانخوری ها و همچنین منابع گرما زا بایستی اطمینان حاصل نمود . زیرا جوجه ها در ده روز اول نمی توانند خود را با شرایط محیط وفق دهند . بنابر این منابع گرمازا از قبیل لامپ های الکتریکی لامپ های حرارتی و بخاری های نفتی و یا گازی از ملزومات بشمار میرود. بایستی در نظر داشت اگر جوجه ها در زیر مادر مصنوعی یکجا و در مرکز ان جمع شوند درجه حرارت کم است و اگر به اطراف پراکنده شوند درجه حرارت زیر مادر مصنوعی زیاد میباشد و بایستی حرارت را کم نمود حالت مطلوب پراکندگی یکنواخت زیر مادر مصنوعی میباشد.

منبع :
تغذیه طیور اسکات انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان 1384 ترجمه دکتر جواد پوررضا
باشگاه مهندسان ایران – سایت علمی پایگاه علمی مرغداری

 

 

 

 

تاثیر وزن تخم کبک و دمای دستگاه جوجه کشی بر افزایش راندمان در جوجه گیری

 

تحقیقات جهت افزایش راندمان تولید در جوجه کشی کبک و ایجاد تنوع در گوشت مصرفی با کیفیت بالاتر از سایر گوشت های موجود در بازار، (گاو، گوسفند، مرغ, بوقلمون, بلدرچین و شترمرغ ) که از کیفیت خاصی برخوردار می باشد. به همین دلیل جهت افزایش تولید عوامل مؤثر در آن را در سه مرحله (پیش از تخمگذاری، بعد از تخمگذاری و در دستگاه جوجه کشی) مورد بررسی قرار می دهیم.

در مرحله یکم، وضیعت ژنتیکی گله مادر، شرایط جایگاه نگهداری، سیستم های مختلف نگهداری، دما در سالن مولد ، میزان نور دهی، سن گله و تغذیه، و در مرحله دوم، نحوه جمع آوری تخم، وضعیت قرار گرفتن تخم ها، ویژگی‌های تخم کبک، ذخیره سازی تخم ها قابل جوجه کشی، و در مرحله سوم عوامل اصلی تاثیر گذار در دستگاه جوجه کشی تخم یعنی، دما، رطوبت، تهویه و چرخش را مورد بررسی قرار داده .

نتایج بدست آمده حاکی از آن است که تاثیرات سه مرحله در راندمان جوجه کشی بسیار مهم می باشد. خصوصاً وضیعت ژنتیکی گله مادرکه روی وزن تخم تاثیر دارد، تخم های سنگین تر از 23 گرم و کمتر از 18 گرم نسبت به سایر گروه های وزنی ازقابلیت جوجه کشی پایینی برخودار می باشد. افزایش جوجه کشی در درجه حرارت مطلوب (.C 35.5 - .C36.5) اتفاق می افتد. درجه حرارت کم تر و بیشتر از درجه حرارت مطلوب ضمن اینکه میزان جوجه کشی را کاهش می دهد، باعث افزایش مرگ ومیر می گردد. دمای پایین در سالن پرورش سبب افزایش مصرف غذا و کاهش تولید تخم میشود. کمبود آب در کبک های تخم گذار باعث کاهش رشد، بالا رفتن ضریب تبدیل خوراک، و کاهش سریع تخمگذاری وشکنندگی پوسته تخم و . . . و بعضا" مرگ همراه است.

مقدمه:

آشنایی با کبک:

نام علمی کبک Alectoris chukar و نام انگلیسی آن chukar Partridge از خانواده Phasianeada می باشد . این پرنده دارای نوک و پاهای قرمز، پرهای خاکستری و گلوی نخودی رنگ با نوار حاشیه ای پهن سیاه بوده و در زیر شکم و پهلو ها خال های زیبا و کشیده به چشم می خورد نر و ماده از نظر ظاهر تفاوتی با هم نداشته تنها در پرنده نر کمی بزرگ تر از ماده آن می باشد. همچنین نر ها بر روی پای خود برآمدگی بزرگتری نسبت به نوع ماده دارد. . این پرنده سنگین پرواز بوده و قدرت پرواز آن کم است

تحقیقات جهت افزایش راندمان تولید در جوجه کشی کبک و ایجاد تنوع در گوشت مصرفی با کیفیت بالاتر از سایر گوشت های موجود در بازار، (گاو، گوسفند، مرغ، بوقلمون، بلدرچین و شترمرغ ) با توجه به جدول زیر از کیفیت بالاتری برخوردار می باشد.

کبک

جوجه گوشتی

بوقلمون

گاو گوشتی

گوساله

گوسفند

نوع حیوان

5/24

2/20- 4/18

19.1

17.5- 16

19- 18

5/19- 7/18

درصد پروتئین خام

جدول مقایسه درصد پروتئین گوشت کبک با سایر حیوانات اهلی

در هر صد گرم گوشت کبک 5/24 گرم آلبومین 40/1 گرم چربی و حدود 1 تا 5/1 گرم مواد معدنی وجود دارد. وجود مقدار زیادی از مواد معدنی در گوشت کبک نشان دهنده ارزش حیاتی آن است. مقدار پتاسیم آن زیاد و کلسیم، فسفر، منیزیم، آهن و گوگرد موجود در آن نیاز بدن را تامین می‌کند. کانی‌های موجود در گوشت کبک به خوبی جذب بدن می‌شوند و به همین علت مواد مورد نیاز بدن را در دسترس سلولها قرار می‌دهند. گوشت کبک برای همه افراد اعم از کودک و سالمند غذایی سالم و سلامت بخش است. گوشت کبک کمتر تولید اسید اوریک می‌کند. فعالیت کلیه را زیاد نموده و به دفع سموم بدن یاری می‌رساند. با توجه به این ویژگی‌ها برای همه افراد به خصوص بیماران، غذایی خوب و مفید میباشد. دو عامل مؤثر بر افزایش راندمان یعنی وزن تخم و دما در دستگاه جوجه کشی را مورد بررسی قرار گرفته.

تاثیر وزن تخم کبک و دمای دستگاه جوجه کشی بر افزایش راندمان در جوجه گیری

الف -تاثیروزن کبک ماده با وزن تخم:

وزن کبک ماده رابطه مستقیمی با وزن تخم های آن دارد. تخم های سنگین حاصل کبک هایی با وزن بالاتری بوده. و تخم های کوچک تر حاصل کبک های با وزن کمتری می باشند. میانگین وزن کبک های مولد ۴۵۰ گرم می باشد. اما باید توجه داشت که به ازای افزوده شدن هر ۴۵ گرم به وزن بدن، ۵ گرم به وزن تخم افزوده می گردد. پس برای دست یابی به وزن تخم های به گروه های وزنی (21.00-21.99 ) و 22.00 – 22.99 ) بایستی در تغذیه کبک های ماده دقت کافی به عمل آید. که نه بسیار سنگین شود که وزن تخم آنها از 23 گرم افزایش یابد ونه وزنآنها کم شود که وزن تخم آنها از 28 گرم کم تر شود. تغذیه باید به گونه ای باشد که وزن اکثر تخم ها بیشتر از 21 گرم و کم تر از 23 گرم باشد که درصد جوجه کشی در این اوزان به حداکثر خود خواهد رسید. در غیر این صورت جوجه کشی در سایر وزن ها تخم کاهش می یابد.


تاثیر وزن تخم و وزن جوجه ها:

یک همبستگی بین وزن تخم و وزن جوجه وجود دارد. هر چه وزن تخم بیشتر باشد وزن جوجه نیز به مراتب بیشتر خواهد بود.Cetin et al. (1997) and Alkan et al.(2007)

تاثیر وزن تخم کبک و کاهش درصد وزن آن در دوره جوجه کشی:

یک همبستگی بین وزن تخم و کاهش وزن تخم در جوجه کشی وجود دارد. هر چه وزن تخم بیشتر باشد، درصد کاهش وزن تخم نیز به مراتب بیشتر خواهد بود .Cetin et al. (1997) and Alkan et al.(2007)

تاثیر وزن تخم در میزان جوجه کشی:

قابلیت جوجه کشی تحت تاثیر وزن تخم را مورد بررسی قرار داده، مشاهده گردید که در تخم های سنگین بالاتر یا مساوی 23 گرم و سبک تر از 18 گرم قابلیت جوجه کشی به نحوه چشم گیری پایین بوده، نسبت به بقیه گروه ها ی وزنی، و بالاترین قابلیت جوجه کشی در بین گروه های وزنی (21.99-21.00) و (22.99 -22.00 ) بدست آمده است.CAGAYAN, et. Al.(2009)

تاثیر وزن تخم کبک در میزان باروری :

قابلیت باروری تحت تاثیر وزن تخم قرار دارد بطوری که در تخم های سنگین تر یا مساوی 23 گرم و سبک تر از 18 گرم قابلیت باروری به نحو چشم گیری کاهش می یابد. در بین گروه های وزنی (21.99-21.00) و (22.99 -22.00 ) قابلیت باروری به نحو چشم گیری افزایش را نشان می دهد.CAGAYAN, et. Al.(2009)


تاثیر وزن تخم درقابلیت جوجه کشی تخم های بارور:

قابلیت جوجه گیری و باروری تخم ها با هم تحت تاثیر وزن تخم قرار دارد بطوری که در تخم های سنگین تر یا مساوی 23 گرم، و سبک تر از 18 گرم به نحو چشم گیری کاهش می یابد ، و در بین گروه های وزنی (21.99-21.00) و (22.99 -22.00 ) قابلیت باروری افزایش قابل چشم گیری را نشان می دهد .CAGAYAN, et. Al.(2009)


تاثیر وزن تخم کبک در میزان مرگ و میر جنین :

مرگ و میر جنین تحت تاثیر وزن تخم را مورد بررسی قرار داده. مشاهده گردید که در تخم های سنگین تر یا مساوی23 گرم و سبک تر از 18 میزان مرگ و میر به نحوه چشم گیری بالا بوده نسبت به بقیه گروه ها ی وزنی، و پایین تر ین مرگ و میر در بین گروه های وزنی (21.99-21.00) و (22.99 -22.00 ) بدست آمده.CAGAYAN, et. Al.(2009)

ب - تاثیر دما در دستگاه جوجه کشی کبک )در دستگاه ستر ):

دمای مناسب برای افزایش جوجه کشی کبک به طور متوسط معادل0C 37.5 -0C 36.5 می باشد. کاهش دما در دستگاه جوجه کشی منجر به دیرتر خارج شدن جوجه ها از تخم، و افزایش دما آن منجر به زودتر خارج شدن جوجه ها از تخم می گردد. درجه حرارت مناسب در دستگاه جوجه کشی تاثیر چشم گیری درافزایش راندمان جوجه کشی دارد.

جنین: تاثیر درجه حرارت های متفاوت درمیزان جوجه کشی و مرگ و میر

در نمودار زیر بالاترین میزان جوجه کشی کبک را در بین درجه حرارت.C 35.5 تا .C 36.5 نشان می دهد. درجه حرارت پایین، کم تر از.C 35.5 وبیشتر از .C36.5 ضمن اینکه میزان جوجه ک شی را کاهش می دهد، باعث افزایش میزان مرگ ومیر نیز می شود. بهترین درجه حرارت را در جوجه کشی که بهترین درصد جوجه کشی به دست می آید را درجه حرارت مطلوب آن پرنده می نامند که در کبک درجه حرارت .C 35.5 تا .C 36.5 می باشد.  



مرگ و میر جنین در دوره جوجه کشی کبک:

در مطالعاتی که انجام گرفته در درجه حرارت پایین جوجه کشی، (کمتر از .C 5/35 ) مرگ و میر اولیه کم و در اواسط دوره مرگ و میر میانه افزایش داشته، و در انتهایی دوره مرگ و میر انتهایی به حداکثر میزان در کل دوره می رسد. در حالی که در درجه حرارت های بالا (بیشتر از .C 36.5 ) مرگ و میر اولیه بطور بر جسته ای در کل دوره افزایش داشته، ولی در اواسط دوره مرگ و میر میانه کم تر شده، و در انتهای دوره میزان مرگ و میر انتهایی به کم ترین حد در کل دوره کاهش می یابد. باتوجه به نمودار زیرکه گویای این مطلب می باشد.

تاثیر درجه حرارت درطول مدت دوره جوجه کشی کبک:

طول مدت دوره جوجه کشی با درجه حرارت نسبت معکوس دارد. یعنی هر چه دمای دستگاه جوجه کشی بیشتر باشد، مدت دوره جوجه کشی کوتاه می باشد. که این مدت در درجه حرارت.C 34.5 الی.C 38.5 بترتیب از 26 روز تا 19 روز به درازا می انجامد.

تاثیر درجه حرارت بر میزان کاهش وزن تخم و جوجه ها در جوجه کشی کبک:

کاهش آب تخم کبک در جوجه کشی در دمای.C 34.5 کمتر از وقتی است که مقایسه می شود با تخم های جوجه کشی در دمای بالاتر ( در نمودار- 4) با انتظاری که در کاهش آب در تخم کبک داریم این است که از 1 تا 16 روزه گی بالاترین درصد کاهش آب تخم مربوط به بالاترین درجه حرارت (38.5) وکم ترین درصد کاهش آب تخم مربوط به پایین ترین درجه حرارت (34.5) باشد .simkiss,(1980)

نتایج نشان می دهد که کاهش آب در خلال 16 روز اول در جوجه کشی 8% در درجه حرارت .C 34.5 و9.94% در درجه حرارت .C 35.5 و 10.8% در درجه حرارت.C 36.5 می باشد. برطبق این نظریه که جوجه های هچ شده در دمای 34.5 درجه سانتیگراد سنگین تر از جوجه های هچ شده در دماهای بالاتر باشد. با توجه به اینکه درصد آب آلبومین تعیین کننده وزن هچ شده جوجه ها می باشدsimkiss,(1980).

به هر حال هیچ گونه تفاوت معنی داری بین درجه حرارت های جوجه کشی بر وزن جوجه ها مشاهده نشده. در نتیجه میزان کاهش آب از روز 1 تا 16 روزه گی جوجه کشی تاثیری مطلق و نسبی بر روی وزن جوجه هچ شده کبک نداشته است. وطبق این نظریه ممکن است درجه حرارت جوجه کشی تاثیر بر سرعت کاهش آب داشته باشد نه تاثیری برکل درصد کاهش آب در کل دوره جوجه کشی.swann& brake(1990)

نتیجه گیری:

نتایج بدست آمده حاکی از آن است که تاثیرات وزن تخم های سنگین تر از 23 گرم و کمتر از 18 گرم نسبت به سایر گروه های وزنی از قابلیت جوجه کشی پایین تری برخودار می باشد. و بهترین نتیجه جوجه کشی در گروههای وزنی ( 21.99- 21.00 ) و (22.99 – 22.00 ) بدست آمده است. ضمناً افزایش جوجه کشی در دستگاه جوجه کشی در درجه حرارت مطلوب ( .C 35.5 - .C 36.5 ) اتفاق می افتد. درجه حرارت کم تر و بیشتر از درجه حرارت مطلوب، ضمن اینکه میزان جوجه کشی را کاهش می دهد، باعث افزایش مرگ و میر نیز می گردد.

منابع مورد استفاده لاتین

1- Ciência,A,.(2003). Effect of temperature on incubation period, embryonic mortality, hatch rate, egg water loss and partridge chick weight (Rhynchotus rufescens).Brazilian Journal of Poultry Science. ISSN 1516-635X May - Aug 2003 / v.5 / n.2/ 131 – 135.

2- Çağlayan, T., et al.( 2009) Effect of egg weight on chick weight, egg weight loss and hatchability in rock partridges (A. graeca). tal.J.Anim.Sci. vol. 8, 567-574, 2009.

منابع مورد استفاده فارسی

1- خاکسار، (1389).ماهنامه کشت و صنعت دام شماره 115.

 

2- سید مظاهر ،س. (1388) پرورش کبک

3- طیبی، م. (1389) پرورش کبک

4- لطفی پور، م.ص.، شاکری، ف. (1388) کتاب اصول کاربردی پرورش کبک، چاپ دوم،انتشارات مؤسسۀ تحقیقات علوم دامی کشور

 

 

دوشنبه دوم مرداد 1391 :: 0:24 ::  نويسنده : سعید
پرورش شتر مرغ

 

 

نکاتی در مورد راه اندازی مزرعه پرورش شتر مرغ ( بخش اول )

نکاتی در مورد راه اندازی مزرعه پرورش شتر مرغ

راهنمایی و توصیه های کاربردی جهت راه اندازی یک مزرعه پرورش شترمرغ

 

1- اقلیم مورد نظر برای احداث یک مزرعه جدید.

 

2- درنظر گرفتن شرایط و امکانات مکان انتخابی .

 

3- شکل شروع و روش های پرورش.

 

4- امکانات تأسیساتی مورد نیاز

 

5- نوع سیستم مدیریت پرورش

 

6- مجوز

 

7- سوددهی

 

 

1- اقلیم مورد نظر برای احداث یک مزرعه شترمرغ

 

با توجه به شرایط اقلیمی بسیار مناسب ایران برای احداث مزارع تولیدی ما هیچگونه محدودیتی از نظر شرایط آب وهوایی نداریم ولی ترجیحا" حاشیه کویر( استان های مرکزی کشور ) از اولویت بالاتری برای تولید و پرورش برخوردار هستند به طوری که از نظر تأسیساتی کارهای اجرایی کمتری داریم و زمان رساندن سن پرنده به کشتار هم زودتر می باشد و با توجه به اراضی بایر و غیرقابل استفاده ای که ما در اقصی نقاط کشور داریم که هیچگونه استفاده دیگری از آنها نمی توان کرد. می توانیم این زمین ها را با کمترین هزینه تبدیل به یک مزرعه شتر مرغ بکنیم .

 

 

2- در نظر گرفتن شرایط و امکانات انتخابی

 

باید به این نکته توجه داشت که از امکانات موجود نهایت استفاده را نمود واز هرگونه هزینه اضافی و سلیقه ای خودداری کرد به طوری که توصیه می شود در صورت نداشتن مکان مناسب ، کمترین هزینه را برای خرید مکان اختصاص داد، چون که از ناکارآمدترین مکان ها ( زمین ها) را می توان برای این مورد استفاده کرد و حتی برخلاف دام های دیگر که تخریب مراتع دار دربردارند با توجه به نوع سیستم پرورشی ( بسته ) می توان درکنارآن احیاء مراتع را هم داشت.

 

نکته ای دیگر که باید به آن توجه کرد آن است که حتی می توان از ساختمان های نیمه تمام یا دامداری های متروکه ، که در حال حاضر بدون استفاده می باشند با تغییر کاربردی آنها زمینه را برای رشد این صنعت در نظر گرفت و برخلاف آنچه تصور می شود که شتر مرغ را فقط در زمین های بزرگ و وسیع می توان پرورش داد، پرورش و تولید آن در باغات نیز امکان پذیر است.

 

با توجه به وسعت بسیار زیاد مزارع و پراکندگی آن در کشور و نیز استفاده بهینه از مزارع کوچک و باغات کشاورزی این امکان وجود دارد که با تولید و پرورش شترمرغ در جهت بهبود اقتصاد خانوارهای روستایی گام های مؤثری برداشته شود.

 

 

3- شکل شروع و روش های پرورش

 

1-3- چرخه کامل

 

حالتی که یک مزرعه تمام تجهیزات و امکانات یک واحد کامل را داشته باشد که این موارد شامل جایگاه نگهداری پرنده های مولد ، جایگاه نگهداری پرنده های پرواری ، تجهیزات انکوباسیون و جوجه کشی می باشند در چنین شرایطی تعدادی پرنده به عنوان مولد در مزرعه نگهداری می شود که هدف از آن تولید تخم توسط پرنده های مولد می باشد که پس از انتقال به دستگاه جوجه کشی و تبدیل به جوجه جایگاه مخصوص را نیازمند می باشد. از طرف دیگر تعدادی پرنده پرواری در مزرعه نگهداری می شود که تا سن مشخصی بسته به شرایط پرنده برای کشتار فرستاده میشود البته یک مزرعه می تواند با داشتن یک کشتارگاه کوچک ( با رعایت استانداردها ) این امکان را فراهم کند که کشتار را هم نیز خود انجام دهد. لازم به توضیح می باشد داشتن چنین مزرعه ای مساحت زیادی را در بر می گیرد زیرا باید بین تمام قسمت های یاد شده استاندارد فاصله رعایت شود و نکات بهداشتی را در نظر گرفت که علاوه بر سرمایه گذاری زیادتری نسبت به بقیه روش ها ، مدیریت واحدی را نیازمنداست.

 

 

2-3 – پرورش مولد

 

برخی از مزرعه داران پرنده مولد پرورش داده و با فروش پرنده یکروزه یا تخم نطفه دار نیاز مزارع دیگر را تأمین می کنند که در این مزارع همان طورکه توضیح داده شد باید ابعاد زمین این اجازه را به شما بدهد که بتوانید قسمت های مختلف از جمله محل نگهداری مولدها ، ساختمان جوجه کشی و ........ را داشته باشد.

 

 

3-3 – پرواربندی

 

با توجه به اینکه جوجه ها در سن خاصی خریداری شده و تا زمان کشتار نگهداری می شوند و فضای کمتری نیازمند است که با توجه به تقاضای بازار نسبت به فرآورده های شتر مرغ و قیمت تمام شده آن ، قیمت تعیین می گردد.

 

 

4-3- تجهیزات جوجه کشی

 

ممکن است فقط بخواهید تجهیزات جوجه کشی داشته باشید که دراین صورت می توان با داشتن یک سیستم جوجه کشی چنین واحدی را راه اندازی کرد که البته نسبت به روش های یاد شده دیگر فضای کمتری نیازمند است. لازم به توضیح است کار با دستگاه جوجه کشی یکی از مهمترین و حساس ترین مراحل تولید می باشد به طوری که برای انتخاب دستگاه رعایت برخی اصول تعیین کننده سود نهایی می باشد که در زیر به برخی ازآنها اشاره می شود:

 

الف – ظرفیت دستگاه که با توجه به شرایط منطقه ای تعیین می شود.

 

ب ) مشخصات سیستم با توجه به چگونگی چرخش تخم ها .

 

ج ) سیستم اعلام خطر در صورت قطعی برق.

 

د ) چگونگی تهویه هوا

 

هــ) چگونگی تعیین رطوبت نسبی و حرارت در جاهای مختلف و حساسیت آن .

 

در پایان لازم می دانیم این نکته را متذکرشویم که برای هزینه های خریداری شده دستگاه جوجه کشی هرگونه صرفه جویی غیرمنطقی عواقب بدی را به دنبال دارد و جایز نمی باشد که دراین مورد خواسته باشیم کاهش هزینه داشته باشیم

 

دوشنبه دوم مرداد 1391 :: 0:23 ::  نويسنده : سعید

شباهتها و تفاوتهاي شترمرغ و ساير ماکيان:

 

در طول قرون گذشته مصرف گوشت و تخم ماکيان به طور مستمر افزايش چشمگيري داشته است و هر روزه شاهد تبليغات بيشتري در اين خصوص می‌باشيم علاوه بر اينکه دانشمندان و کارشناسان همواره در صدد يافتن راه هائي هستند که آنها را به سمت توليد بيشتر و با کيفيت تر هدايت کند. در اين ميان و در مقايسه با ساير ماکيان نظير مرغ و بوقلمون، شترمرغها بعنوان حيوانات غير بومي و نويافته مورد توجه هستند.البته توليد شترمرغ مانند ساير گونه هاي ماکيان نامبرده در حال گسترش است و درباره پرورش شترمرغ و افزايش توليد آن و همچنين از نظر مسائل مديريتي و دامپروري، بيماري هاي مسري، عوامل زيستي و محيطي و تاثيرات آنها بر روي اين پرنده اطلاعات بيشتري در سالهاي گذشته بدست آمده است. طبق اين اطلاعات بدست آمده بايد گفت همانند ساير ماکيان، شترمرغها نيز تحت تاثير گروهي از عوامل پاتوژنيک می‌باشند اما به نظر می‌رسد اين عوامل نسبت به ساير ماکيان و نيز بوقلمونها تاثير کمتري روي شترمرغ داشته باشد.

گر چه تعداد گزارشات درباره بيماريهاي مسري در شترمرغ رو به افزايش است اما در هر صورت مقاومت شترمرغها نسبت به عوامل نامساعد محيطي و بيماريها بسيار بيشتر از ساير ماکيان می‌باشد.

بدترين نوع بيماريهاي مشاهده شده در شترمرغها، آنفولانزا و نيوکاسل هستند که باعث بروز مرگ و مير بويژه در پرندگان جوان و نيز ايجاد موانع تجاري، بازرگاني، و بروز مشکلاتي در امر اقتصادي آن می‌گردند.

همچنين با افزايش بيماريهاي ويروسي شترمرغها پرندگاني مستعد براي عفونتهايي مانند e.coli هستند که در اين موارد نظرياتي درباره استفاده از واکسنها و نيز آنتي باکتريالها براي پيشگيري و درمان بيماريهاي مسري در شترمرغها ارائه شده است. اما صرفنظر از موارد ذکر شده هميشه راه هائي وجود دارند که می‌توانند امنيت سرمايه گذاري را بالا ببرند که از اين جمله می‌توان به همان بکار بردن داروهاي درماني اشاره کرد که می‌توانند تا حدودي باعث پيش گيري و درمان گردد.

درمورد بيماريهاي مسري، واکسيناسيون می‌تواند ابزاري مورد استفاده براي پيش گيري از تلفات جدي و شديد باشد و اين در حالي است که تاکنون براي بسياري از بيماريهاي شترمرغ فرمول خاصي وجود نداشته و به همين علت از ساير فرآيندهاي توليدي براي ساير گونه ها براي واکسيناسيون يا درمان شترمرغ استفاده می‌کنند.

به طور کلي می‌توان گفت به دليل مشابهت هاي بسيار بين شترمرغ ها و ساير طيور، می‌توان تا حدودي از دانسته هاي مورد استفاده در مرغداريها و بوقلمون داريها استفاده نمود خصوصا اينکه اين وجه تشابه در بخشهائي همانند جوجه کشي و نگهداري جوجه ها بيشتر به چشم می‌خورد.

همچنين علاوه بر برنامه هاي بهداشتي، استفاده از تجربيات ساير ماکيان در مبحث تجارت، بويژه فرهنگ سازي می‌تواند مورد توجه قرار گيرد زيرا روشهاي بازاريابي و ايجاد بازار مصرف و رواج محصولات شترمرغ در جامعه تفاوت چنداني با طيور ديگر ندارند.

به هر حال همانند ساير صنايع دامپروري، پرورش شترمرغ نيز به سرعت روبه گسترش است و اطلاعات بدست آمده در جنبه هاي گوناگون اين صنعت نيز روز به روز نسبت به گذشته بيشتر می‌گردد پس جديد بودن اين صنعت و ترس از آينده نبايد مانعي در سر راه سرمايه گذاران باشد و مطمئن باشيد همانگونه که صنايع شناخته شده کنوني نيز روزگاري نا شناخته بودند، شترمرغ نيز با طي کردن اين راه آينده بسيار خوبي را در انتظار خواهد داشت و شباهتهاي زياد بين اين صنعت و ساير شاخه هاي پرورش طيور گواه اين نکته می‌باشند.

خصوصيات و ويژگيهاي جيره دوران نگهداري

در سيستمهاي مديريتي به صورت بسته، به دليل اينکه محلي براي چراي آزاد گله به صورت تناوبي وجود ندارد، جيره نگهداري تنها ماده غذائي است که در اختيار شترمرغ ها قرار داده می‌شود. اين نوع جيره در گله به صورت آزاد در اختيار شترمرغ ها قرار داده می‌شود. بسته به فرمول جيره نگهداري مقدار مصرف روزانه شترمرغ ها بين 2 تا 3/2 کيلوگرم متغير است.

بايد به اين نکته توجه کرد که مقدار مصرف حيوان را نبايد از 2 کيلوگرم کمتر در نظر گرفت چون منجر به رفتار تهاجمي شده و پرندگاني که کمتر حالت تهاجمي دارند تحت تاثير قرار گرفته و نمی‌توانند مواد غذائي مورد احتياج خود را از جيره تامين کنند که اين امر منجر به فاصله گرفتن اين گونه شترمرغ ها از وضعيت مطلوب می‌شود.

 

محدود کردن جيره منجر به از بين رفتن آرامش شترمرغ و ديگر مشکلات استرسي می‌شود. همچنين محدود کردن جيره منجر به بروز رفتارهائي چون پرخواري (pecking feather) و مشکلات عديده ديگر در هنگام فصل تخمگذاري بعدي در پي خواهد داشت.


از جمله اقداماتي که در طول 2 تا 3 ماه دوران نگهداري شترمرغ ها بايد انجام داد به قرار زير است:


1- کنترل انگلهاي خارجي و داخلي

بعد از درمان اوليه بيماري انگلي براي اينکه ما حلقه اپيدمي انگل را بشکنيم مجددا به معالجه حيوان بر عليه بيماريهاي انگلي توصيه می‌شود. بايد به اين نکته توجه داشت که تمامي مراقبتهاي انگلي از جمله دارو و اسپري بايد به يکباره مورد استفاده قرار گيرد، اين اقدام منجر به ايجاد پرندگان مناسب براي دوره بعدي تخمگذاري و از بين رفتن تمامي مواردي که توليد را کاهش می‌دهد خواهد شد. داروهائي که از طريق جيره در دسترس حيوان قرار داده می‌شود نسبت به داروهائي که از طريق دهان به حيوان داده می‌شود، ارجحيت دارند. در اين روش دارو را طي 3 روز با جيره حيوان مخلوط کرده و به اين ترتيب پرندگان نيز بي دليل مورد آزار قرار نمی‌گيرند. در صورت امکان توصيه می‌شود اين روش در دوران نگهداري هر ماه مجددا تکرار شود.


2- کنترل ساختار بدن

در هنگام دوران نگهداري مزرعه دار بايد مکررا ساختار بدني حيوان را مورد ارزيابي قرار دهد تا از اين طريق بتواند فرمول جيره و مقدار مصرف جيره را تنظيم کند. چاقي به هر دليلي بايد جلوگيري شود به دليل اينکه منجر به ناهماهنگي در هم زماني رفتار توليد مثلي (مانند قرمز شدن که يک ماه پيش از دوران تخمگذاري شروع می‌شود) در پرنده نر و ماده خواهد شد. به دليل اينکه جيره تخمگذاري منجر به چاقي پرندگان می‌شود در دوران نگهداري، استفاده از جيره تخمگذاري توصيه نمی‌گردد.

در دوران نگهداري استفاده بيش از حد غله به دليل توليد انرژي و پروتئين بالا می‌تواند مضر باشد. اگر مقدار پروتئين جيره بيش از مقدار مورد نياز باشد منجر به اختلالات متابوليسمي می‌شود. بدين صورت که پرنده از پروتئين اضافي براي توليد انرژي استفاده کرده و اين فرآيند در هنگام هضم غذا سبب افزايش نا خواسته حرارت بدن و استرس گرمائي و همچنين منجر به بر هم زدن آرامش حيوان و پرخواري و حتي در مناطق گرم و مرطوب سبب مرگ حيوان نيز می‌شود.

استفاده بيش از حد از غلات (ذرت- جو- گندم- يولاف) مخصوصا در اقليمهائي که آب و هواي گرم دارند سبب ذخيره چربي و منجر به درگير در بين نرهائي که خواستار جفت گيري هستند خواهد شد، به همين دليل توصيه می‌شود در مناطق گرم تا حد امکان از غلات در جيره استفاده نشود.

هدف از دوران نگهداري، غير فعال و آرام ساختن پرنده و تجديد بافت و نيرو و ذخيره کردن مواد لازم بدون ذخيره چربي در بدن می‌باشد. به همين دليل براي ايجاد بهترين حالت توليد از نظر اقتصادي استفاده از آمينو اسيدهاي گوناگون (ليزين، متيونين، سيستئين و...) و مواد معدني و آلي اهميت دارد.


3- اقدامات لازم براي کاهش وزن در پرندگان چاق

به دليل اينکه جيره تخم گذاري براي تخمگذاري پرندگان در هر دو روز يکبار تنظيم شده تا مواد مورد احتياج پرنده را تامين کند. شترمرغ هائي که کمتر از اين مقدار تخمگذاري می‌کنند بيشتر از مقدار مورد نيازشان مواد مغذي مصرف کرده و اين امر منجر به ذخيره چربي و چاقي پرنده در دوران تخمگذاري خواهد شد. البته مسئله چاقي تنها به فرمول جيره بستگي ندارد بلکه فاکتورهاي بسياري در اين امر دخيل هستند که بايد تلاش کرد تا پرندگان در شرايط مناسب و ايده آل وارد دوره بعدي تخم گذاري شوند.

به دليل اينکه چاقي با تنبلي جنسي (شور جنسي و يا تمايل به جفت گيري)، ناتواني جنسي و کاهش توليد رابطه مستقيم دارد بنابراين از بين بردن چربي هاي اضافي پرندگان بسيار اهميت دارد. براي اينکه بتوان وزن پرنده را کاهش داد بايد از يک روش مناسب ومورد اطمينان با استفاده از کنسانتره ضعيف به همراه علف مورد استفاده قرار داد. در صورت امکان می‌توان توسط علف و مواد معدني مخصوص شترمرغ به نتايج خوبي درد کاهش وزن دست يافت.


نتيجه:

هدف از دوران نگهداري امکان استراحت پرندگان توليد کننده (توقف فعاليتهائي از قبيل جفت گيري و تخم گذاري) و دادن فرصت براي تجديد ذخاير مورد استفاده است.

همچنين اين دوران به مزرعه داران امکان پرکني و مقابله با انگلهاي داخلي و خارجي و شناسائي پرندگان پر توليد و ديگر اقدامات مورد نياز را می‌دهد.

دوران نگهداري يا استراحت که حدودا سه ماه به طول می‌انجامد سهم عمده اي را در موفقيت و افزايش توليد دارا است. به طور طبيعي يک ماه پيش از دوران تخمگذاري در پرندگان نشانه هاي توليد مثلي (قرمز شدن) نمايان می‌شود.

اقدامات مراقبتي و تغذيه اي در دوران نگهداري منجر به هماهنگي پرندگان در بروز رفتارهاي جنسي شده و به اين ترتيب منجر به همزماني جفتگيري پرندگان خواهد شد.

منبع: اتحاديه سراسري پرورش دهندگان کل کشور

 

موارد مورد براي اعمال برنامه هاي نظارت و مراقبت

در برنامه هاي نظارت و مراقبت می‌توان به طور مداوم بهداشت و پرورش جمعيت هاي دام و طيور پرورشي را ارزيابي کرده و نتيجه آنرا در اختيار کارشناسان (دامپرور و دامپزشک) و مشتريان قرار داد. اين برنامه ها به منظور گرد آوري و تفسير داده هاي مربوط به بهداشت و پرورش بر سامانه مناسب ثبت اطلاعات استوار می‌باشند.

از مسئوليتهاي اصلي و اساسي سامانه هاي ثبت براي پرورش دهندگان دام عبارت است:

از ايجاد انگيزه براي رکوردگيري، شناسائي دام، سادگي و تداوم کار، سهولت ورود و انتقال داده ها و تسهيل در دسترسي به اطلاعات.

به دليل تعلل اغلب پرورش دهندگان در گردآوري نظام مند داده ها، ايجاد انگيزه در آنها شايد از مهمترين الزامات باشد. در رابطه با تمام انواع حيوانات پرورشي، اطلاعات بدست آمده از برنامه هاي نظارتي می‌تواند براي مقاصد گسترده اي از جمله موارد زير بکار گرفته شود:

- تحقق اهداف واقعي براي اجرا در يک مزرعه يا در سطح منطقه

- شفاف سازي خسارات کلي وارده بر اين صنعت و در نتيجه ابداع يک مبناي واقعي جهت تحقيقات آتي و اقدامات بعدي

- شفاف سازي خسارات وارده در مزارع

- ابداع مبنا جهت بررسي مشکلات در مزارع

- ارزيابي بي طرفانه از گله هائي که به منظور خريد و کشتار نگهداري می‌شود

- پيش بيني نيازهاي غذائي، بهداشتي و مديريتي مزرعه

- پيش بيني نياز به مواد اوليه جهت تهيه خوراک پرندگان در طول دوره هاي معين

- پيدا کردن سريع نقاط ضعف و برطرف کردن آنها

- برآورد سريع هزينه هاي خوراک پرندگان در سنين گوناگون

- ميزان وزن گيري و رشد پرندگان

- آگاهي سريع از بيماري هاي موجود در گله

- مشخص نمودن کيفيت و کميت توليد

و بسياري از موارد ديگر که آگاهي از آنها می‌تواند تاثير به سزائي در سودآوري و ميزان بهره وري مزرعه داشته و مزرعه دار را در انجام پيش بيني براي آينده مزرعه ياري نمايد.

اگرچه کليات برنامه هاي مديريتي تهيه شده براي شترمرغ مشابه ساير دامها می‌باشد اما با توجه به منحصر بودن و يا اهميت ويژه برخي نکات در صنعت پرورش شترمرغ، لازم است که در هنگام تهيه برنامه هاي مديريتي اين نکات مورد توجه ويژه قرار گيرند.


  از جمله اين ويژگيها می‌توان به نياز به ثبت موارد زير در برنامه هاي درنظر گرفته شده اشاره داشت:

1- ثبت تعداد تخمهاي توليدي توسط هر شترمرغ ماده در طي سال (تعداد تخم در سال)

2- در صد تخمهاي نطفه دار که در ماشين جوجه کشي قرار داده می‌شوند (درصد باروري)

3- درصد تخمهاي بارور که هچ می‌شوند (درصد هچ)

4- درصد جوجه هائي که از تخم بيرون آمده و تا سن معيني زنده باقي می‌مانند (درصد بقا و ماندگاري)

5- ميزان ماندگاري جوجه ها تا سن سه ماهگي

6- وزن تخمها در ابتدا و طول دوران جوجه کشي

7- مشاهدات دروني تخم در طي دوره جوجه کشي از طريق کندلينگ (مشاهده تخم با استفاده از چراغهاي ويژه اي بنام چراغ کندل)

8- وزن کشي جوجه هاي تازه از تخم درآمده

9- وزن کشي جوجه ها در دوره سه ماهه اول زندگي جهت تشخيص ميزان رشد و وزن گيري و تشخيص بيماري هاي احتمالي که می‌تواند بر روي رشد جوجه ها تاثير منفي داشته باشد.

10- ميزان مصرف خوراک توسط مولدين در دو دوره توليد و استراحت

11- ميزان مصرف خوراک جوجه ها تا سن سه ماهگي

12- ميزان مصرف خوراک جوجه ها از سه ماهگي تا کشتار

و بسياري موارد ديگر که اندازه گيري آنها و آناليز اعداد بدست آمده می‌توانند تا حد زيادي در افزايش بهره وري مزرعه موثر باشند.

توجه داشته باشيد که براي اجراي دقيق تر موارد فوق، نياز است تا با استفاده از کدهاي داده شده به تخمها، پنهاي نگهداري مولدين وجوجه ها و همچنين انواع فرمولهاي غذائي مورد استفاده در مزرعه، موارد گوناگون را از يکديگر مشخص سازيم. براي کد دهي در نظر داشته باشيد که بهتر است کدهاي داده حاوي مختصري از اطلاعات فني مربوطه نيز باشند به طور مثال در کد دهي به تخمها بهتر است که کد حاوي اطلاعاتي نظير:

تاريخ گذاشته شدن تخم،

شماره پن يا ماده تخمگذار،

شماره تخم و

شماره دستگاه ستر باشد.


به طور مثال در کد داده شده به صورتD/E A/ B.C/، A معرف شماره پني که پرنده تخمگذار در آن قرار داشته و يا شماره خود پرنده، B نشان دهنده ماه تخمگذاري، C نشان دهنده روز تخمگذاري، D نشان دهنده شماره تخم و E نشان دهنده دستگاهي است که تخم در آن قرار داده شده است. هر کدام از اعداد بالا به نحوي موجب می‌شوند تا مزرعه دار به راحتي بتواند نتيجه کار خود را بررسي نمايد. به طور مثال در پي بروز مرگهاي جنيني در طول دوره جوجه کشي، چنانچه پس از کالبدشکافي مشخص شود که عواملي مانند نامناسب بودن دما و يا رطوبت موجب مرگ جنين گشته است، به راحتي می‌توان با رجوع به کد نشانگر دستگاه (E) دريافت که اشکال موجود مربوط به کدام دستگاه بوده و درصدد برطرف کردن آن برآمد.

همچنين در نظر داشته باشيد که در هنگام کد دهي به جنبه هاي گوناگون کار بهتر است اين عمل را به نحوي انجام دهيد که يکنوع همبستگي منطقي بين کدهاي داده شده در بخشهاي گوناگون وجود داشته باشد.

در نظر داشته باشيد که استفاده از برنامه هاي رايانه اي ويژه که براي مديريت مزارع تهيه شده اند تا حد بسيار زيادي می‌توانند در جهت هماهنگ کردن و ارگانيز کردن اطلاعات به مزرعه داران کمک کنند اما چنانچه شما از جمله مزارعي هستيد که به هر دليل قادر به استفاده از اين برنامه ها نيستيد بهتر است که اطلاعات مذکور را در قالب فرمهاي خاصي جمع آوري کنيد تا هر زمان که نياز پيدا کرديد به راحتي بتوانيد به آنها رجوع و اطلاعات مورد نياز را بازبيني کنيد. اين فرمها می‌تواند براي آمارگيري از پنهاي مولدي و جوجه ها، فرم آمارگيري انبار دان، فرم مصرف روزانه خوراک، فرم انبار تخم، فرم دستگاه جوجه کشي در انواع ويژه دستگاه ستر و هچر، فرم مخصوص فرمولهاي مورد استفاده براي تغذيه پرندگان و حتي در مواردي خاص فرم مخصوص هواشناسي باشد که در آن فاکتورهائي نظير: سرعت باد، جهت وزش باد، ميزان آفتاب، دماي متوسط و حداقل و حداکثر هوا، رطوبت و... باشد.

..
توجه داشته باشيد که اين فرمها، به صورت قطعي نبوده و بنا به نياز مزرعه و فاکتورهاي اختصاصي موجود می‌توانند به صورتهاي متفاوتي طراحي شوند.

با توجه به اينکه صنعت پرورش شترمرغ بعنوان يک صنعت جديد در تمامي دنيا شناخته شده و اطلاعات مدون و متمرکز در خصوص آن چنان زياد نمی‌باشد لذا آگاهي از تجارب ساير کشورها و استفاده از اين تجارب براي پرورش دهندگان کشورهائي چون ايران که صنعت پرورش شترمرغ در آنها جزو رشته هاي جوان محسوب می‌گردد، بسيار سودمند و اجتناب ناپذير خواهد بود.

در همين رابطه بخش علمي فارميران پيرو فعاليتهاي قبلي در جهت درج اخبار و گزارشات جهاني اين صنعت، در بخش مقالات نيز سعي بر آن دارد تا با درج مقالات علمي – کاربردي که حاوي يافته هاي ديگر کشورها در خصوص پرورش شترمرغ می‌باشند، اطلاعات و آگاهي هاي عمومي در خصوص اين رشته را بيشتر نمايد تا بدين طريق مزرعه داران و دست اندرکاران صنعت پرورش شترمرغ کشور با آگاهي از تجارب فعالين اين بخش در ساير کشورها، با تکرار تجارب موفق و عدم تکرار تجارب ناموفق و اشتباهات آنها، ريسک سرمايه گذاري را کمتر کرده و از هدر رفتن سرمايه هاي مالي و انساني جلوگيري به عمل آورند.

در حال حاضر می‌توان گفت که صنعت پرورش شترمرغ ايران در وضعيت حساس و مرحله ورود از بخش پرورش به بازار مصرف قرار دارد که نحوه و اکنش تمامي فعالين صنعت اعم از: پرورش دهندگان، کارشناسان، مسئولين و حتي مصرف کنندگان می‌تواند به نوعي مبين آينده اين صنعت در کشور باشد. پس بديهي است که هر گونه عمل نسنجيده و بي برنامه می‌تواند زيانهاي جبران ناپذيري را به پيکره 12 ساله صنعت پرورش شترمرغ ايران وارد نمايد. از آنجا که راه اندازي اين صنعت در ايران بدون وجود هيچگونه تجربه خاص پيشين و حتي بدون انتقال همزمان و برنامه ريزي شده دانش فني از کشورهاي صاحب اين صنعت انجام گرفت، لذا هم اکنون و با توجه به گسترش موفقيت آميز و قابل توجه اين رشته در کشور، استفاده از تجارب ساير کشورهاي توليد کننده می‌تواند جهت تصميم گيري ها و برنامه ريزي هاي آتي مورد توجه خاصي قرار گيرد. با توجه به اينکه در ساليان اوليه ورود صنعت شترمرغ به ايران، سياست گذاري هاي انجام شده بيشتر در جهت گسترش کمي مزارع در سطح کشور استوار شده بودند و کمتر به مسائل فني و کيفي توجه می‌شد، لذا تا اين اواخر، اغلب گله هاي پرورش شترمرغ کشور کوچک بوده و در گستره وسيعي از کشور پراکنده بودند به گونه اي که حتي در بسياري از موارد حتي ارگانهاي مسئول نظير وزارت جهاد کشاورزي و دامپزشکي نيز از وجود بسياري از اين مزارع کوچک بي اطلاع بودند که در سالهاي بعدي همين امر و نبود آمار دقيق موجب بروز خطاهاي بسياري در نياز سنجي به واردات جوجه و تخم نطفه دار، ميزان توليدات داخلي، زمان ورود محصولات شترمرغ به بازار مصرف و در نهايت بروز بحران هاي مقطعي و حتي در اين اواخر، شديد، در صنعت شترمرغ کشور شد.

بر همين اساس، واضح است که هم اکنون نظارت کارشناسي (دامپروري و دامپزشکي) بر پرورش و تامين بهداشت اين پرنده تا چه اندازه اي می‌تواند به خروج صنعت از بحران فعلي کمک کرده و حتي به دليل وجود مزارع پراکنده در کشور و عدم دسترسي کامل و کنترل آنها توسط مراجع ذيصلاح، اين نظارتهاي کارشناسي حتي چنانچه با حضور دائم همرانه نباشد، در تامين بهداشت و امنيت غذائي جامعه کمک نمايد.

با توجه به اينکه هم اکنون برنامه کشتار مداوم و تجاري شترمرغ تا حدودي آغاز شده و منجر به کشتار شترمرغ هاي تازه بالغ و حتي مولدين اضافه به منظور توليد چرم و گوشت گرديده، اين امر موجب شده که در ماه هاي اخير قيمت شترمرغ زنده به طرز محسوسي کاهش يافته و به بهاي کشتار نزديک گردد (تقريبا برابر با 45000-40000 ريال به ازا هر کيلو وزن زنده).

با در نظر داشتن اين تحولات و اين مطلب که همين کاهش قيمت پرنده زنده می‌تواند موجب ورود تعداد جديدي از پرورش دهندگان بدين عرصه و در نتيجه تنگ تر شدن بازار رقابتي گردد، لذا اهميت بهره وري کلي از گله به خوبي مشخص می‌شود و همين تغيير نگرش به سمت بهره وري بيشتر از گله، نياز به وجود کارشناسان (دامپرور و دامپزشک) جهت مراقبت و نظارت بر توليد و بهداشت در گله هاي پرورش شترمرغ بيش از پيش آشکار می‌سازد.

اهميت بکارگيري روشهاي کارشناسي زماني روشنتر خواهد شد که بدانيم، عليرغم آنکه برنامه هاي متعدد مراقبت و نظارت بر بسياري از صنايع دامي از جمله طيور طراحي گرديده است تا با يک ارزيابي آينده نگرانه در خصوص بهداشت و پرورش جمعيت هاي دام و طيور فراهم گردد، با اين وجود چنين اطلاعات منتشر شده اي براي گله هاي شترمرغ وجود ندارد.

..
اين مقاله به صورت خلاصه مطالب منتشره در خصوص تدوين و کاربرد برنامه هاي نظارت و مراقبت در جمعيت هاي شترمرغ را موردبررسي قرار داده و با يک بررسي موردي روش استفاده بالقوه از اطلاعات نظارتي را براي پرورش دهندگان شترمرغ و کارشناسان به نمايش می‌گذارد.

..
مديريت و توليد شترمرغ

گروه هاي توليد مثلي شترمرغ عمدتا به صورتهاي تک به تک، سه تائي (دو ماده و يک نر)، کلني (سه ماده و دو نر) و يا گروهي نگهداري می‌شوند. انتخاب هرکدام از روشهاي فوق به طور مستقيم متاثر از هدف شما از پرورش شترمرغ و حتي نحوه درآمد زائي مزرعه دارد. اگر هدف شما توليد جوجه هاي اصلاح نژاد شده با خصوصيات ژنتيکي برتر بوده و در آمدزائي شما نيز از اين محل خواهد بود، بهتر است که جهت کنترل بهتر آميختگي ها از روشهاي تک به تک و يا حداکثر سه تائي استفاده کنيد زيرا در اين روشها، به راحتي می‌توانيد تلاقي هاي ميان پرندگان نر و ماده را مورد کنترل قرار داده و حتي شناسائي پدر و مادر جوجه هاي توليدي نيز به سادگي انجام خواهد شد که اين امر، يعني مشخص بودن خطوط خوني يکي از مهمترين نکات در اصلاح نژاد خواهد بود. بديهي است که در اين صورت جوجه هاي توليد شده با بهاي بسيار بيشتري نسبت به جوجه هاي توليد شده در روشهاي ديگر و بعنوان پرندگان مولد نسل هاي بعد به مزارع مادر گروه دوم فروخته خواهند شد.

مزارع مادر گروه دوم را مزارعي تشکيل می‌دهند که در آنها اصلاح نژاد و خصوصيات ژنتيکي هدف اول نبوده و توليد بيشتر محصولات و در آمدزائي از راه فروش پرندگان پرواري به کشتارگاه ها اصلي ترين منبع درآمدي آنها می‌باشد. لذا در اينگونه مزارع که بيشترين درصد مزارع را تشکيل ميدهند هدف توليد بيشتر و رسيدن به حداکثر ميزان رشد و گوشت آوري در پرندگان کشتاري می‌باشد، از همين رو بهترين راه جهت توليد بيشترين تخم نطفه دار و به تبع آن جوجه، نگهداري پرندگان مولد به صورت گروهي می‌باشد. از آنجا که شترمرغ ها به صورت طبيعي پرندگان اجتماعي محسوب شده و در حيات وحش نيز در گروه هاي نسبتا بزرگ زندگي می‌کنند لذا به نظر می‌رسد که فراهم آوردن شرايطي مشابه در مزارع نيز می‌تواند به سلامت و آرامش رواني پرنده کمک بسيار زيادي نمايد که اين امر نيز به نوبه خود تاثير بسيار زيادي در بهبود فاکتورهاي گوناگون توليد از جمله افزايش تعداد دفعات جفتگيري، نطفه داري درصد بيشتري از تخمهاي توليدي و... به دنبال خواهد داشت. براي اين منظور و جهت جلوگيري از آميختگي بيش از اندازه پيشنهاد می‌گردد که شترمرغ ها در گروه هاي 9 الي 15 قطعه اي نگهداري شوند.

اغلب پرورش دهندگان، شترمرغ هاي جفت خورده جهت توليد مثل را در اين دوران جابجا نکرده و مزاحمشان نمی‌شوند زيرا اين امر می‌تواند موجب وارد آمدن تنش به پرنده و به اصطلاح از تخم افتادن آن و از دست رفتن توليد شود.

در فصل توليد مثل محوطه هاي محصور مخصوص توليد مثل را به طور روزانه مورد بازرسي قرار داده و تخمهاي توليدي پس از مشاهده، هر چه سريع تر جمع آوري می‌شوند. به استثناي چند مورد، پرورش دهندگان شترمرغ تمام تخمها را در ماشين جوجه کشي قرار می‌دهند. تخمها معمولا پيش از قرار گرفتن در ماشين جوجه کشي و گاهي نيز هنگام جوجه کشي ضد عفوني می‌شوند. بازرسي تخم توسط چراغ مخصوص و يا وزن کشي روزانه آن نيز متداول می‌باشد. به طور معمول تخمها پس از 39 روزگي از ستر به هچر منتقل شده و پس از هچر، جوجه ها در جايگاه ويژه و به دور از محل پرورش شترمرغ هاي بالغ و مولد نگهداري ميشوند. پس از گذشت زمان محدودي در محوطه پرورش، اين جوجه ها به محوطه هاي بزرگتري انتقال می‌يابند و در آنها بسته به نوع سياست فروش، تا سن 9 الي 14 ماهگي نگهداري شده و سپس براي کشتار به کشتارگاه هاي ويژه اعزام می‌گردند.

توجه داشته باشيد که صرفنظر از نوع سياستي که در دستور کار داريد، کنترل فرآيندهاي فوق و رسيدن به نتيجه مطلوب نيازمند وجود برنامه هاي اجرائي جهت جمع آوري روزانه و دقيق فاکتورهاي محيطي و فني موثر بر توليد هستند که با آناليز آنها بتوان نقاط ضعف را برطرف و نقاط قوت را پيدا کرده و حتي براي ساليان آينده مزرعه پيش بيني برنامه اي دقيق تر را داشت...

صرفنظر از نوع روش انتخابي جهت شروع يک پروژه پرورش شترمرغ مهمترين گام جهت آغاز کاري موفق تهيه پرندگاني مناسب با ذخائر ژنتيکي مطلوب جهت تشکيل گلة مادر می‌باشد. انتخاب يک گلة مادر به عوامل مختلفي از قبيل: نوع آب و هواي منطقه، ميزان زمين و تاسيسات موجود، هدف توليد و نوع و ميزان سرمايه گذاري بستگي دارد.

بطوريکه هنگام تهيه پرندگان بايستي دقت داشت که شرايط اقليمي مزرعه مبداء و مقصد تا حد امکان بيشترين تشابه را به يکديگر داشته باشند که اين امر مطمئناً تاثير مطلوب تري را در سازگاري سريعتر پرنده با محيط جديد خواهد داشت از طرف ديگر تاسيس مزرعه تنها توليد تجاري گوشت و پوست و ساير محصولات را بعنوان هدف اصلي در نظر بگيريم پرندگاني مناسب خواهند بود که داراي توانايي هاي بيشتر در توليد می‌باشند اما اگر هدف اصلاح نژاد و توليد پرندگان اصلاح شده با ذخاير ژنتيکي بالا جهت فروش به مزارع مادر می‌باشد بايستي پرندگاني مد نظر قرار گيرند که داراي شناسنامة ژنتيکي کاملاً مشخص و توانايي هاي ژنتيکي بالا باشند بايستي مد نظر داشت که در حالت اول کميت و کيفيت توليد مورد نظر بوده و سعي مزرعه دار همواره بر آن است تا علاوه بر توليد بيشتر کيفيت مطلوب تر نيز حاصل آيد اما در حالت دوم بيشترين توجه بر روي کيفيت پرندگان توليدي متمرکز می‌باشد و در اين مزارع سعي بر آن است تا پرندگان توليدي از لحاظ ژنتيکي و نژادي داراي برترين خصوصيات باشند و بتوانند اين خصوصيات را به نسلهاي بعدي خود انتقال دهند.

.

از طرف ديگر ميزان سرمايه گذاري اوليه نيز تاثير مستقيمي بر روي انتخاب متد اوليه خواهد داشت.

به طور کل جهت شروع يک پروژه سه راه مد نظر می‌باشد:
1)خريد تخم نطفه دار و جوجه کشي
2)خريد جوجه در سنين مختلف
3)خريد پرندگان مولد

.
مورد نخست علي رغم نياز به سرمايه اوليه کمتر داراي خطرات بيشتري خصوصاً براي کساني که آشنايي کافي به مسائل جوجه کشي و پرورش جوجه ندارند خواهد بود و لذا تنها در مواردي پيشنهاد می‌گردد که شخص سرمايه گذار داراي تخصص و تجربه کافي در اين زمينه باشد و يا از گروه مشاور متخصص و معتمد استفاده نمايد. ضمن اينکه ميزان خواب سرمايه در اين حالت بيش از دو سال خواهد بود.

روش دوم خريد جوجه هاي تعيين جنسيت شده در سنين چهار هفتگي به بالا خواهد بود. در اين روش علي رغم هزينة بيشتر نسبت به روش اول مشکلات کمتري در انتظار مزرعه دار خواهد بود زيرا شترمرغ هاي دو ماهه به بالا داراي مقاومت بيشتري در مقابل شرايط نامساعد محيطي بوده و نگهداري آنها نياز به تجربة کمتري نسبت به تخم و جوجه هاي جوان تر دارد ليکن در اين روش نيز زمان توليد با توجه به سن پرنده خريداري شده از شش ماه (در صورت خريد پرندگان پيش مولد 5/1 ساله)تا دو سال متغير خواهد بود.

سومين روش خريد پرندگان مولد بالغ می‌باشد که اين امر مستلزم صرف هزينه اوليه بالايي خواهد بود اما به توليد کننده اين امکان را می‌دهد که فوراً شروع به توليد نمايد.

با توجه به موارد ذکر شده پيشنهاد ما اين است که جهت شروع در صورت امکان ترکيبي از هر سه روش گفته شده بکار گرفته شود تا علاوه بر کاهش فشار مالي وارد بر سيستم ناشي از انتخاب روش سوم ريسک و خطرات احتمالي در روش اول را نيز نداشته باشيم ضمن اينکه با اتخاذ اين روش ترکيبي مدت انتظار جهت شروع توليد نيز بسيار کمتر از حالت دوم خواهد بود.

در هر حال و بدون توجه به نوع سيستم انتخابي، سرمايه گذاران بايستي توجه داشته باشند که در هنگام شروع از خريد پرندگاني که داراي مراتب خويشاوندي بالا و پتانسيل ژنتيکي پائيني هستند خودداري نمايند و خريد از مزارع معتبري را که ضمانتهاي کافي و مستند را ارائه می‌دهند در اولويت قرار دهند و بدين نکته توجه داشته باشند که صرفه جويي در اين زمان و خريد پرندگان ارزان قيمت و بي کيفيت ضررهاي غير قابل جبراني را در آينده در پي خواهد داشت.

اين روش با استفاده از DNA صورت می‌گيرد.که مراحل آن در زير شرح داده می‌شود:

DNA مشخصه ژنتيک هر موجود زنده است که همه ويژگيهي آن را معين می‌سازد. هر يک از شتر مرغها DNA يا زنجيره نوکلئوتيد خود را دارد که هرگز تغيير نمی‌يابد، به اين صورت که هر چند شتر مرغها ممکن است در ظاهر شبيه هم باشند اما حتي دو پرنده نيز داراي DNA يکسان نمی‌باشند. اين نکته، تشخيص از طريق DNA را در نزد پرورش دهندگان داراي اهميتي فوق العاده می‌سازد. DNA در سلولهاي روي ساختي که کرومزوم ناميده می‌شود قرار دارد. کرمزومهاي جنسي داراي ژنهايي هستند که جنسيت را تعيين مي‌نمايند.

جنس تمام پرندگان از جمله شتر مرغ به وسيله کرمزومهاي جنسي معين می‌گردد. پرندگان نر داراي دو کرمزوم جنسي خاص خود هستند که Z ناميده می‌شود. ( (ZZماده ها داراي يک کرمزوم Z و يک کرمزوم W می‌باشند. ( (ZWهنگامی‌که پرنده نر اسپرم توليد می‌کند يک کرمزوم Z در اسپرم قرار می‌گيرد. اما نقش ماده در هنگام توليد تخم متفاوت است. اگر کرومزوم W در تخم قرار گيرد جنيني که به وجود می‌آيد ((ZW ماده خواهد بود. در صورتي که تخم داراي کرمزوم Z باشد، جنين (ZZ) نر خواهد بود. در مورد شتر مرغها و تقريباً همه پرندگان بر عکس انسان، کرمزومهاي ماده تعين کننده جنس فرزندان می‌باشد.

چهار نوع متفاوت نوکلئوتيد در DNA وجود دارد که عبارتند از آدنين، تيمين، گوانين و سيتوزين.

آدنين هميشه با تيمين و گوانين هميشه با سيتوزين جفت می‌شود. اين دو ترکيب رشته مضاعف مولکول DNA را تشکيل می‌دهند. تعين جنسيت از طريق دي ان آ در شتر مرغها فقط نيازمند يک قطره خون است که از آن يک نمونه DNA استخراج می‌شود. پس از طي چندين فرآيند شيميايي، يک بر چسب راديو اکتيو (به نام پروب 10)به زنجيره DNA چسبانده می‌شود. که به دنبال بندهاي DNA در کرمزومهاي جنسي گشته و به آن می‌چسبد. پروب نوع کرومزوم هاي جنسي ZZ يا ZW (يعني نر يا ماده بودن پرنده را تعيين می‌کند. يکي از بهترين جنبه هاي تعيين جنسيت از طريق DNA دقت بالاي آن است (99 درصد). با اين وجود ميزان دقت بستگي به جمع آوري و بر چسب زدن صحيح نمونه هاي خون دارد. توليد کنندگان می‌توانند نمونه هاي خون را از پرندگان در هر سني حتي از جوجه هاي يک روزه گرفته و نتايج دقيق به دست آورند.

.

.

مقدمه:

با پیشرفت صنعت شترمرغ ( افزایش تعدادمزارع و پرندگان) محصولات شترمرغ که هدف از پرورش تولید آنها است به بازار عرضه شده و سودآوری این صنعت نیز در ارتباط با ارزش این محصولات مورد سنجش قرار خواهد گرفت. در کشور ما ایران نیز با رشد فزاینده این صنعت در سالیان اخیر و اقبال زیادی که نسبت به أن وجود دارد میتوان پیش بینی کرد که ظرف چند سال أینده عرضه گوشت ؛ چرم و پر بعنوان محصولات اصلی و روغن ؛ ژلاتین و... بعنوان محصولات فرعی شکلی ثابت به خود گرفته و توجیه اقتصادی صنعت شترمرغ در ارتباط تنگاتنگ با این محصولات خواهد بود . بدین ترتیب ارزش ریالی هر پرنده بصورت انفرادی کاهش یافته و عملکرد کلی گله مورد توجه بیشتر قرار خواهد گرفت. با روند رو به رشد توجه نسبت به عملکرد گله نیاز مبرمی نسبت به ایجاد سیستم ثبت اطلاعات تولیدی و بهداشتی در مزارع شترمرغ احساس می شود. از آنجائیکه در دیگر صنایع دامهای اهلی چنین سیستم ثبت اطلاعاتی جهت حفظ سطح مطلوب تولیدی و سلامتی گله بخوبی مورد استفاده می باشد ؛ ایجاد چنین سیستم ثبت مشابهی در صنعت شترمرغ هر کشوری ضروری است .این سیستم امکان شناسائی موقعیت فعلی و برنامه ریزی توسعه ای را برای این صنعت بصورتی علمی و واقع گرایانه فراهم می سازد.


اهداف سیستم ثبت اطلاعات:

برنامه‌های ثبت اطلاعات به دامپزشکان؛ دامپروران و تولیدکنندگان این امکان را میدهد که ارزیابی صحیحی از تولید و سلامتی گله‌های مورد نظر داشته باشند . این برنامه‌ها بر اساس ثبت ؛ جمع آوری و نگهداری داده‌های مربوط به تولید و سلامتی استوار می باشد. برنامه‌های ثبت اطلاعات باید امکان شناسائی تک تک پرندگان ؛ دسترسی آسان به اطلاعات و کار کردن آسان با آنها رادر تمامی گله‌های شترمرغ فراهم می سازد. اهداف استفاده ازاین سیستم عبارتند از :

·         تعریف اهداف واقعی برای عملکرد گله یا یک منطقه

·         روشن ساختن زیانهای کلی صنعت که از طریق آن یک پایه واقعی جهت بررسیهای بعدی و برنامه‌های توسعه ای فراهم می گردد

·         مشخص نمودن زیانهایی که در مزارع ( بصورت جداگانه ) رخ میدهد.

·         شکل گیری مبنایی برای بررسی مشکلات هر مزرعه بصورت انفرادی

·         فراهم ساختن یک ارزیابی بیطرفانه برای گله‌هایی که در معرض فروش یا حذف واقع شده اند

·         ایجاد یک مقایسه واقعی بین پرندگان و مزارع مختلف

سیستم ثبت و نگهداری اطلاعات تولید :

اصول کلی برنامه‌های ثبت سایر دامهای صنعتی در صنعت شترمرغ نیز مورد استفاده می باشند. ولی بهرحال چندین مورد ؛ خاص شترمرغند که نیازمند توجه و دقت جداگانه هستند .

سنجش سلامتی و تولید مثلی:

اگرچه شاخص‌های سلامتی و تولید مثل در اغلب حیوانات تجاری و طیور صنعتی مشخص می باشند اما هنوز این شاخص در مورد شترمرغ بطورکامل مشخص و مدلل نشده اند. چندین شاخص تولید مثلی در شترمرغ مورد نظر ند :

·         تعداد تخمگذاری در یک سال

·         درصد باروری تخم‌ها

·         درصد تفریخ تخم‌های بارور

·         درصد زنده مانی جوجه شترمرغهای تفریخ شده

بر اساس جمع آوری داده‌های فوق می توان یک شاخص اصلی تولیدی که تعداد جوجه‌های( در یک سن خاص ) تولید شده توسط یک مولد ماده در یک سال را تعریف نمود . بسیاری از شاخصهای تولید مثلی قبلی در یک چرخه 12 ماهه تعریف می شدند و هر کدام از آنها بصورت منطقی یک شاخص واقعی تولیدی را برای ماده‌های مولد در یک دوره 12 ماهه فراهم می کردند . اگرچه این شاخص‌ها بر اساس تولید تخم سالیانه بنا شده اند لیکن این شاخص‌های سالیانه را نمی توان استاندارد نمود زیرا تغییرات قابل توجهی در طول دوره (فصل ) تولیدمثلی شترمرغهای ماده وجود دارد . برای مثال اگر شترمرغهای ماده مولد برای مدتی کمتر از 365 روز در معرض تولید مثل قرار گیرند دو مکانیسم جهت حل مشکل پیشنهاد می شود.اول در دوره‌های تولید مثلی با طول زمانی متفاوت با استفاده از شاخص تولید میتوان مشکل را حل کرد .دوم این شاخص, طول دوره ای را که شترمرغهای ماده در معرض تولید مثل هستند محاسبه می نماید. بدین ترتیب تخم‌های تولید شده در طول فصل تولید مثلی توسط یک شترمرغ مشخص ثبت می شود . این محاسبات برای گله‌های تجاری مشکل بوده و شاید تنها در برنامه‌های تحقیقاتی مورد استفاده قرار گیرد لذا یک شاخص جدید با عنوان " تولید به ازاء هر پرنده در یک ماه در معرض تولید مثل" ایجاد گردید . این شاخص یک شاخص عملی و استاندارد است . جهت استاندارد کردن این شاخص‌ها بین پرندگان و مزارع مختلف باید تنها در طول هشت ماه تولید مثلی از اسفند تا مهر ماه مورد محاسبه قرار گیرند.در خصوص شاخص‌های واقعی بهداشتی و سلامتی دقت بیشتری مورد نیاز است. این شاخص‌ها عموما بر اساس رکوردهای موجود پایه ریزی می شوند . کیفیت این اطلاعات ؛ اعتبار و کامل بودن آنها حائز اهمیت ویژه می باشند . در صنعت شترمرغ یک ارزیابی واقعی سلامتی را می توان از طریق سنجش فراوانی بیماریهایی که اهمیت مشخصی در این صنعت داشته و با استفاده از علائم درمانگاهی غیر قابل اشتباه توسط تولید کنندگان قابل تشخیص و ثبت می باشند ؛ انجام داد. بعنوان مثال عارضه چرخش ساقی پاشنه ای در جوجه شترمرغها بعنوان یکی از بیماریهای عمده در تعدادی از مزارع استرالیا ثبت شده است . این بیماری در مزارع پرورشی آفریقای جنوبی نیز در چهار ماهه اول زندگی جوجه‌ها زیانهای اقتصادی زیادی را به گله‌ها وارد می کند . شاخص تعریف شده این بیماری بصورت تعداد " موارد جدید ابتلاء / جوجه / ماه در معرض خطر" می باشد . این سیستم‌های ثبت سلامتی می تواند بر اساس منطقه و بیماریهای درگیر تعریف شده ؛ مورد استفاده قرار گیرد.

والدین تخم‌های تولیدی :

سیستم‌های ثبت اطلاعات غالبا بر اساس اطلاعات دقیق والدین جوجه‌ها پایه ریزی می شود. در صنعت شترمرغ ثبت این اطلاعات با مشکل روبروست. والدین برخی از تخم‌ها را با اطمینان نمی توان ثبت کرد زیرا شترمرغهای مولد اغلب بصورت گروه‌های سه تایی تریو (دو ماده و یک نر )و یا کلونی(تعدادی نر و ماده) نگهداری میشوند و حضور بیش از یک شترمرغ ماده مولد در گروه موجب اشکال در ثبت اطلاعات مربوط به والدین تخم‌های تولیدی میگردد.

جمعیت دینامیک :

عموما مزارع شترمرغ دارای جمعیت دینامیک می باشند که با افزایش جوجه‌های تازه تفریخ شده یا خریداری شده و یا کاهش ناشی از تلفات و فروش جوجه‌ها این جمعیت دچار تغییر می گردد. این مسئله چندین مشکل را در زمینه ثبت داده‌ها و تجزیه و تحلیل آنها ایجاد می کند . اولا اگرچه این مطلب ممکن است گاهی اتفاق افتد اما همواره امکان جابجایی پرندگان بین گروههای پرورشی وجود دارد . این وضعیت که دربسیاری از گونه‌های دیگر حیوانات اهلی به این شکل نیست, نیازمند ایجاد یک تعدیل و تطبیق در سیستم نگهداری فعال اطلاعات است. ثانیا بر اساس اصول همه گیر شناسی پایه تعیین فراوانی بیماری در جمعیتهای دینامیک مشکل بوده و لازم است با استفاده از تراکم بروز بیماری بجای میزان بروز جمعی بیماری اندازه گیری و مورد سنجش قرار گیرد . ثالثا وقتیکه شاخص‌های زنده مانی جوجه‌ها ( برای مثال تعداد جوجه‌های زنده مانده تا سن چهار ماهگی به ازاء هر ماده مولد در ماه در معرض تولید مثل ) مورد محاسبه قرار می گیرند ممکن است بدرستی محاسبه نشوند . مگر اینکه دقت شود که جوجه‌هایی که قبل از رسیدن به سن مشخصی فروخته شده اند مورد محاسبه واقع شوند ؛ زیرا ممکن است این جوجه‌ها را بعنوان جوجه‌های زنده تا سن مشخصی در نظر بگیرند و تعداد آنها بخصوص در مزارعی که جهت حل مشکل پرورش جوجه‌ها آنها را زود به فروش می رسانند زیاد باشد . این امر درصد زنده مانی را بصورتی غیر واقعی زیاد نشان خواهد داد. جهت حل مشکل میتوان از روش Kaplan-Meier یا تولید محدود استفاده نمود. این روش بصورت گسترده ای در گونه‌های مختلف دامهای اهلی مورد استفاده قرار می گیرد.

مطالعه یک مورد بصورت نمونه :

کلیات :

داده‌های این مطالعه طی سالهای 1993و 1994 از دوازده مزرعه شترمرغ در شرق استرالیا جمع آوری گردیده است. اطلاعات بعدی نیز در خصوص این مزارع که نماینده تمامی مزارع شترمرغ در این منطقه بودند طی این دوره جمع آوری شد. اینگونه اطلاعات را میتوان در سایر مناطق نیز بدست آورد. این داده‌ها در مدل داده‌های پایه تنظیم گردید.(شکل شماره 1) این داده‌ها با استفاده از برنامه Paradox Borland که برای ویندوز Version 5طراحی شده است مورد پردازش قرار گرفت(Borland International Inc. Scott’s valley, California, USA)

جهت حل مشکل تخم شتر مرغهایی که والدین مشخص نداشتند ؛ زمان و مکان در ارتباط با اجزاء کلیدی مدل مورد استفاده قرار گرفت . سنجش‌هایی که بر اساس پایه جمعیتی بنا شده اند با استفاده از پرسش مورد محاسبه واقع می شوند . داده‌های توصیفی و دیگر آماریه‌ها پس از انتقال به Statistix version 4/0 ( Analytical software, Tallahassee, Florida, USA ) وSAS release 6/04 ( SAS Institute Inc,Cary, North Carolina) مورد محاسبه قرار گرفتند . خلاصه سنجشهای مزرعه و پرورشهای جمعی با استفاده از تمام داده‌های در دسترس محاسبه شدند . جهت حل مشکل والدین نامشخص تخم‌های موجود ؛ خلاصه سنجشهای ماده‌های مولد تنها با استفاده از داده‌های بدست آمده از جفتهای مولد مورد محاسبه قرار گرفت . ارتباط بین تولید وعوامل سن مولدین ماده ؛ نوع گروه تولید مثلی و طول دوره شکل گیری هر گروه با استفاده از آزمون Wilcoxon rank sum مورد آزمایش واقع شدند . آزمونFisher برای ارزیابی این فرضیه که ماده‌های مولد دارای تولید بیشتر و سن بالاتر بصورت تصادفی بین مزارع توزیع شده اند نیز مورد استفاده قرار گرفت . سن ماده‌های مولد در آخرین روز دوره تولید مثلی ( 31 مارس 1994) در این محاسبه مورد استفاده قرار گرفت . مقادیر دو طرفه p نیز در هر کدام از این تجزیه و تحلیل‌ها مورد محاسبه واقع شد .

ایجاد اهداف حقیقی تولید

اهداف حقیقی ؛ استانداردهای واقعی را برای دامهای صنعتی تعریف می کنند . در صنعت شترمرغ ؛ چنین اهدافی تولید کنندگان را قادر می سازد تا بیطرفانه به عملکرد گله دست یابند و بنابراین نقاط ضعف و قوت بخوبی روشن شود . متاسفانه در خصوص سطوح سلامتی و تولیدی جمعیتهای شترمرغ مزارع موجود اطلاعات ثبت شده ضعیف بوده و اهداف حقیقی سلامتی و تولید در شترمرغ کاملا مشخص نیست. با این وجود همانند دیگر صنایع دامی؛ عملکرد اغلب دامهای مولد یک جمعیت را می توان برای محاسبه اهداف تولیدی قابل حصول و مشخص در صنعت شترمرغ مورد استفاده قرار داد. در خصوص مطالعه نمونه فوق اطلاعات بدست آمده در جدول شماره 2 برخی از اهداف حقیقی تولید را در صنعت شترمرغ منطقه نشان می دهد . برای مثال پرتولیدترین ماده‌های مولد جفت ( 25%) در این مزارع به تولید 1/3 تخم و یک جوجه زنده مانده به ازاء هر مولد ماده در یک ماه در معرض تولید مثل رسیدند . همینطور در 25 درصد این مزارع میزان مرگ ومیر و بروز عارضه چرخش ساقی پاشنه ای جوجه‌ها در چهار ماه اول زندگی به ترتیب کمتر از 6/4 مورد تلفات و 2/1 مورد جدید ابتلاء در 100 جوجه در ماههای خطر بوده است .

روشن نمودن زیانهای مزرعه و صنعت

بایستی توسعه صنعت شترمرغ پس از مطالعه دقیق از زیانهای مزارع و صنعت مربوطه طراحی و برنامه ریزی گردد. بهرحال علیرغم یک برنامه پژوهشی-توسعه ای و افزایش اطلاعات دامپزشکی در خصوص شترمرغ هنوز هم اطلاعات کمی در مورد موانع موجود در برابر تولید کنندگان این صنعت در اکثر جاهای دنیا وجود دارد . در مطالعه فوق مشکلات مهمی در هر مرحله از تولید در مزراع وجود داشتند. برای مثال نیمی از مزارع به رقمی بالاتر از 4/2 تخم به ازاء هر شترمرغ مولد ماده در یک ماه تولید مثلی ؛ 4/67% باروری ؛ 2/65% قدرت جوجه درإوری و 8/0 جوجه زنده مانده در یک ماه تولید مثلی نرسیدند . از آنجا که استانداردهای حقیقی هنوز بوجود نیامده اند ؛ تعیین نقطه ای مرحله وقوع بیشترین زیانهای تولید مشکل می باشد . با وجود این ؛ شاخص ضررو زیان موجود در توسعه تجاری این صنعت مورد نظر بوده و با عملکرد سایر گونه‌های تجاری طیور مورد مقایسه می باشد . برخی از این شاخصها شیب مثبتی دارند که نشان می دهد اگر عوامل مرتبط با مزارع و مولدین پرتولید مشخص شوند این صنعت پیشرفت سریعی خواهد داشت .

بررسی مشکلات مزرعه

راه حل همه گیرشناسی مشکلات گله یک شیوه قوی برخورد با مشکلات است . راه حل همه گیر شناسی Tranter and Morris در بیشتر مزارع دامهای تجاری کاربرد وسیعی داردواین راه حل در صنعت شترمرغ نیز قابل استفاده است . با بهره گیری از این استراتژی, بررسی کننده عملکرد زیر گروهها را در جمعیت دامی مقایسه کرده و الگوهای رخداد بیماری یا کاهش تولید را تعیین می کند . این الگوها غالبا ما رابه علت وقوع مشکل هدایت میکنند . در این مطالعه اغلب تولیدکنندگان در خصوص میزان پائین تولید تخم نگران بودند . مشخص شد که تنها 25 درصد گروههای مولد جفتی بیش از 1/3 تخم به ازاء هر ماده در یکماه تولیدمثلی تولید می کنند و با استفاده از روش Tranter and Morris از طریق مقایسه عملکرد تخمگذاری در زیر گروههای مختلف در جمعیت مولدین ماده نتایجی بدست آمد . این بررسی به چهار زیر گروه محدود بود شامل مزرعه , نوع گروههای پرورشی , طول مدت شکل گیری گروه پرورشی و سن مولدین ماده , که هر کدام با عملکرد ضعیف تخمگذاری ارتباط داشتند .

1.      مزرعه : 25 درصد شترمرغهای مولد ماده که بیشترین تولید را داشتند (بیش از 1/3عدد مرغ/مولد ماده/ماه تولید مثلی) بصورت تصادفی بین مزارع توزیع نشده اند (ّFishers exact test P=0/01 )

2.      نوع گروه تولید مثلی : عملکرد تخمگذاری مولدهای جفت ( 41 مولد با متوسط 5/1 و میانگین 4/2عدد تخم /مولد ماده/ ماه تولید مثلی ؛ در محدوده 0 تا 5/9 ) بهتر از گروههای تولید مثلی بزرگتر ( 10 گروه سه تایی و یک کلونی با متوسط 6/0 و میانگین 5/1 تخم /مولد ماده/ ماه تولید مثلی ؛ در محدوده 0 تا 7/6 ) بود .ولی بهر حال اختلاف معنی دار نبود ( Wilcoxon rank sum statistic 0/54. P=0/31)

3.      طول مدت شکل گیری هر گروه پرورشی : اختلاف معنی داری بین عملکرد تخمگذاری گروههای پرورشی با کمتر از ماه تخمگذاری ( 11 گروه با متوسط 4/1 و میانگین 9/1 عددتخم /مولد ماده /ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا 3/9 ) و سه ماه تخمگذاری و بیشتر (41 گروه با متوسط 5/1و میانگین 3/2عدد تخم /مولد ماده /ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا7/6) در دوره مطالعه وجود نداشت (Wilcoxon rank sum statistic 0/10, P=0/76 )

4.      سن شترمرغهای ماده : اختلاف معنی داری بین تولید شترمرغهای مسن تر ( 21 شترمرغ مولد ماده سه ساله یا مسن تر با متوسط 6/2 و میانگین 2/3عدد تخم /مولد ماده/ماه تولیدمثلی ؛ در محدوده . تا 5/9) و شترمرغهای جوانتر ( 17 شترمرغ مولد ماده کمتر از سه سال با متوسط 0 و میانکین4/1 تخم مرغ /مولد ماده/ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا 1/9) وجود نداشت(Wilcoxon rank sum statistic 8.53 P=0.004)

این تجزیه و تحلیل‌ها نشان میدهد که عدم بلوغ اصلی ترین عامل اثرگذار بر روی عملکرد ضعیف تخمگذاری این شترمرغها بوده است . با این سنجشها می توان عملکرد بیولوژیک پرندگان را بصورت انفرادی در ارتباط با اهداف اقتصادی تولید کنندگان مورد ارزیابی قرار داد . بنابراین شاخص‌های بهداشتی و تولیدی بر پایه جمعیتی مشخص ؛ تولید کنندگان و دامپزشکان آنها را قادر می سازد صفات بیولوژیک پرندگان را با اهداف اقتصادی مورد مقایسه قرار دهند. این سنجشها مقایسه بین گروهها و مزارع پرورشی رانیز ممکن می سازد . بنظر میرسد در کشور ما ایران نیز انجام مطالعات مشابه و ایجاد سیستم ثبت اطلاعات فعال در صنعت شترمرغ یکی از اقدامات ضروری جهت شناسائی موقعیت فعلی این صنعت و برنامه ریزی توسعه ای آن باشد.

منبع:

دکتر هرمز حمیدیه

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان تهران

1.      S.J MORE (1997) Monitoring the health and productivity of farmed ostrich flocks Aust. Vet. J. .75(.8):583-587

2.      Claire Drenowatz (1995) Ratite Encyclopedia, Ratite Records Inc. U.S.A.

3.      More S.J (1996) The performance of farmed ostrich chicks in eastern Australia Prev.vet.Med. 29:91-106

4.      More SJ. (1996) The performance of farmed ostrich chicks in eastern Australia
Pre.vet.Med. 29:107-120

5.      Sauike Bt. And more S.J. (1998) Factors on farms in eastern Australia associated with development of tibiotarsal rotation in ostrich chicks Aust.vet.J. 76(2)

با خريد تخم ،· جوجه يا مولد می‌توان شروع به كار كرد: تخم‌ها را خريده و جوجه‌ها را تفريخ كنيد. اين كار نياز به سرمايه اوليه دارد و بعد از 2 سال نتيجه می‌دهد.

· جوجه‌هاي يك روزه خريداري كرده و تا رسيدن به مرحله مولد آنها را پرورش دهيد. اين روش،· روش مناسبي است كه در ايران متداول است.در انتخاب اين روش بايد به نگهداري جوجه‌ها دقت زيادي كرد تا مرگ و مير آنها به حداقل برسد.

· خريداري جوجه‌هاي 3 ماهه روش متداول ديگري است كه می‌توانيد استفاده كنيد و اگر چه هزينه بر تر می‌باشد،· اما آمار مرگ و مير آن نيز پايين تر است.

· شترمرغ‌هاي يك ساله بخريد.اين كار فرصت انتخاب پرندگان با كيفيت تر را در سال بلوغ جنسي فراهم می‌كند اما نيازمند سرمايه نسبتا بالايي است.

· مولد‌هاي اصلاح شده خريداري كنيد كه اين كار بسيار هزينه بر است اما بلافاصله شما را به سوددهي می‌رساند.

 

بخش اول- منابع توليد

احداث مزرعه شترمرغ براي هر کسي پر ماجراست. براي راه اندازي مزرعه شترمرغ به زمين، نيروي کار، آب، مجوز و نقدينگي نياز داريد. قبل از آغاز چنين پروژه اي برخي از جنبه‌هاي مورد نياز را مورد بررسي قرار می‌دهيم.


زمين
بايد بررسي کنيد که چگونه از زميني که در اختيار داريد استفاده کنيد. بسته به اينکه چه گزينه‌هايي را در شروع کار در نظر گرفته ايد بايد تصميم بگيريد که چه مقدار زمين براي جفت گيري، نگهداري جوجه‌ها، پرورش پرنده‌ها تا سن کشتار و تجهيزات جوجه کشي اختصاص دهيد. ممکن است فضاهاي ديگري را براي ساختمان‌هاي اداري، فروشگاه يا محل استراحت کارگران در نظر بگيريد.

گروه بندي معمول شترمرغ‌ها به صورت دسته‌هاي سه تايي يعني يک نر و دو ماده است، اما شما ممکن است نگهداري جفتي ( يک نر و يک ماده)، يا دسته‌هاي چهارتايي ( يک نر و سه ماده) و يا نگهداري دسته جمعي (دو يا چند نر با دو يا چند ماده) در نظر بگيريد. ما نگهداري جفتي و يا سه تايي را توصيه می‌کنيم. چون کنترل عملکرد فردي هر پرنده امکان پذير است.

فضاي مورد نياز براي پرورش دسته سه تايي30 متر (32 يارد) در 50 متر (55 يارد) و در مجموع 1500 متر مربع است. البته اين اندازه بدون هيچگونه عواقب جدي تقريبا به نصف قابل تقليل می‌باشد اگرچه گردشگاه‌هاي بزرگتر با مکان‌هاي دويدن وسيع مطلوبتر بوده و به همين علت گردشگاه‌ها به صورت مستطيل در می‌آيد تا مربع.

جوجه‌ها طي چهار هفته اول زندگي به فضاي کمی‌نياز دارند. فضاي 2 متر (2 يارد) در 10 متر (11 يارد) براي 20 جوجه کافي است، ليکن جوجه‌ها سرعت رشد چشمگيري دارند، با رشد جوجه‌ها نياز به فضاي پرورشي به سرعت افزايش می‌يابد.

بسته به شرايط آب و هوايي، جوجه‌ها هنگام شب به سالن نياز دارند. در صورت وجود منبع گرمايي، همه جوجه‌ها بايد به اين منبع گرمايي دسترسي داشته باشند. بر اساس احتياجات بدنشان جوجه‌ها بايد دور از حرارت بنشينند. وقتي جوجه‌ها مستقيما از هچر به زير سايه بان در طول روز منتقل می‌شوند، در دو هفته اول به يک لامپ حرارتي در طول شب نيازدارند. سايه بان حتي به شکل سايه درخت عامل مهمی‌براي شترمرغ‌ها در هر سني است. در مواقعي که در نظر داريد تجهيزات جوجه کشي مورد نياز را خودتان داشته باشيد بايد ابعاد اتاق مورد نياز را در نظر داشته باشيد که بستگي به انکوباتور و هچر خريداري شده دارد. به يک اتاق براي انکوباتور، يک اتاق براي هچر، محلي براي تميز کردن تخم‌ها و محلي اختياري براي ذخيره تخمها قبل از قرار دادن در انکوباتور نياز داريد.


کارگر
پرندگان بالغ بايد دو بار در روز تغذيه شوند يک بار در اوايل روز و يک بار در وسط يا پايان عصر. جوجه‌ها بايد حداقل پنج بار در روز سرکشي شوند، وقتي تخم‌ها هفته اي يکبار گذاشته شوند جوجه کشي به طور روزانه و هچينگ بايد روزي دو بار بررسي شود. همه اين کارها به نيروي کار انساني نياز دارد. عمل ديگري که نياز شديدي به نيروي کار دارد تميز کردن لانه جوجه‌ها است تا جوجه‌ها از خوردن مدفوع باز داشته شوند ( بسته به تراکم، سطح و سن جوجه‌ها ) به طو ر مشابه، چيدن تخم‌ها در انکوباتور و نظافت هچر به زمان زيادي نياز دارد. پس از اعمال مربوط به کارگران مزرعه، قسمت اعظم کار پرورش، نظارت است. پيشگيري بهتر از درمان است و بر طرف کردن نواقص پيش از بروز مشکل موجب صرفه جويي در وقت و هزينه می‌شود.

نظارت مداوم موثر است، اما بهترين حالت اين است که مولد‌ها غير از زمان خوراک دادن و جمع آوري تخم شترمرغ به حال خود رها شوند. انجام امور با يک شخص امکان پذير است ولي استفاده از دو يا چند نفر آسان تر بوده و استرس کمتري به همراه دارد. بايد در نظر داشته باشيد که آيا وقت کافي داريد؟ از پرداخت هزينه کارگر يا کارگران مزرعه بر می‌آييد؟


آب
پرندگان در طول شبانه روز به آب نياز دارند. اين موضوع را بايد در طراحي لانه‌ها در نظر داشته باشيد که احتمالا تأمين آب، هزينه اي را به شما تحميل خواهد کرد. در آب و هواي سرد، ممکن است نياز به نصب آبگرمکن‌هايي باشد تا دماي آب را براي همه پرنده‌ها در 20 درجه سانتيگراد ثابت نگه دارد و صرفا يخ نزدن آب کافي نيست.

شترمرغ‌ها علاقه به نوشيدن آب در حين غذا خوردن دارند که اين عمل موجب کثيف شدن سريع آب می‌شود و بنابراين بايد به طور منظم آب تميز در اختيارشان قرار گيرد. پرنده‌ها نياز مداوم به آب دارند و همين بر مصرف غذاي خشک تأثير می‌گذارد. آب بسيار سرد يا گرم مصرف آب را تحت تأثير قرار داده و اغلب موجب کاهش مصرف غذا می‌شود.


مجوز
براي اينکه بدانيد اخذ چه نوع مجوزهايي براي احداث مزرعه شترمرغ لازم است بايد با مراکز مرتبط از جمله معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزي، سازمان دامپزشکي و يا معاونت‌هاي امور دام بخش طيور غير مرسوم و سازمانهاي مرتبط با پرورش شترمرغ منطقه مشورت کنيد. در برخي کشورها نظير آلمان بايد دوره اي را در زمينه پرورش شترمرغ گذراند. خوشبختانه کشورهاي ديگر تا اين حد سختگير نيستند و پرورش شترمرغ را همچون ديگر فعاليتهاي مزرعه اي تلقي می‌کنند. نکات زير را بايد روشن کنيد:

• مجوز براي مالکيت پرندگان

• مجوز براي حمل و نقل پرندگان

• احداث چاه تلفات براي دفن پرنده‌هاي مرده

• بازرسي‌هاي دامپزشکي

• معيارهاي امنيت زيستي (Bio Security) نظير حوضچه ورودي وسايل نقليه تا وسايل نقليه هنگام ورود به مزرعه از داخل مواد ضد عفوني عبور کنند.

سوالات و موارد مهم را ياد داشت کرده با کسي که در منطقه شما پرورش شترمرغ دارد صحبت کنيد،

آنها منبع با ارزشي براي کمک هستند.


مسائل اقتصادي و سرمايه گذاري

براي راه اندازي نياز به سرمايه داريد. همچنين احتمالا ايده‌هايي در زمينه اينکه چه مقدار توانايي مالي براي اين کار داريد، خواهيد داشت. توصيه اين است که دايره فعاليت را نصف کنيد. در هر صورت از کسي وام نگيريد.

تنها وقتي فروش محصولاتتان را آغاز می‌کنيد درک روشني خواهيد داشت که فعاليتتان سود آور بوده است يا خير. اغلب اوقات مزرعه داران جديد بدون برنامه مقدار زيادي پول براي فراهم کردن شيک ترين تجهيزات صرف می‌کنند. مزرعه‌هايي شبيه به هتلها ي کوچک و کاملا غير قابل کاربرد مشاهده شده اندکه وقتي به مراحل مهمی‌می‌رسند که عملا بايد محصولاتشان را بازاريابي کنند بودجه شان به پايان رسيده است چون توليد به اندازه مورد انتظار نبوده است. توصيه اين است که کار را ساده آغاز کنيد. از امکانات موجود استفاده کنيد. از قفس‌هايي که داريد، ساختمانهايي را که قبلا احداث شده اند استفاده کنيد. آنچه ضروري است سرمايه گذاري در تهيه انکوباتور مناسب می‌باشد. يک انکوباتور خوب نتايج خوبي به همراه خواهد داشت که انکوباتور بد ندارد.

شترمرغ بزرگترين پرنده زنده است.متوسط ارتفاع آنها 5/2-1/ 2 متر و وزن آنها 160-100 كيلوگرم می‌باشد. بدن تخم مرغ شكل آنها از پرهاي نرم پوشيده شده است. جوجه‌ها،چه نر و چه ماده،پرهاي قهوه اي دارند. به تدريج نر‌ها كه بالغ می‌شوند،پرهاي بدنشان سياه و پرهاي بالشان ،سفيد می‌شود. پرهاي بدن ماده‌ها،خاكستري-قهوه اي و نوك پرهاي بال آنها،قهوه اي يا سياه می‌شود. شترمرغ‌ها گردني بلند و بسيار انعطاف پذير دارند كه بوسيله آن قادرند روي زمين بچرند و در عين حال از برگ درختان تغذيه كنند. شترمرغ علاوه بر ديد و شنوايي بسيار دقيق، مي‌تواند در هنگام خطر با سرعتي بيش از 40 مايل در ساعت(64 كيلومتر در ساعت) بدود. اين پرنده 70-60 سال عمر می‌كند.

 

 

 

دوشنبه دوم مرداد 1391 :: 0:22 ::  نويسنده : سعید

آشنايي با صنعت پرورش شترمرغ

شترمرغ(struthio camelus ) بزرگترین پرنده زنده است که متعلق به خانواده ratite ها به معنای سینه پهنان می باشد. اعضای این خانواده بوسیله عدم قدرت پرواز‍،توانایی دویدن و فقدان جناق در استخوان سینه شان شناخته می شوند. این پرندگان بسیار مقاوم بوده و به آسانی می توانند با شرایط گوناگون اقلیمی سازگار شوند. آنها می توانند در چراگاه های فقیری که گاو و گوسفند قادر به رشد و زندگی نیستند،زنده بمانند.


تاریخچه پرورش شترمرغ:

در حدود سال های 1860 تقاضای زیادی برای پر شترمرغ،منجر به اهلی کردن آن در آفریقای جنوبی شد . پس از اختراع دستگاه جوجه کشی مصنوعی ، در سال 1870 این حرفه تبدیل به حرفه ای بسیار سودآور گردید اما از سال 1914 به بعد،تقاضا برای پر کاهش یافت و در اواخر دهه 80،توجه به گوشت و پوست این پرنده باعث رونق مجدد این صنعت شد و تا به امروز این روند ادمه دارد.

انواع شترمرغ:

شترمرغ آفریقای جنوبی (struthio camelus australis )-گردن آبی

شتر مرغ آفریقای شمالی (struthio camelus camelus )-گردن قرمز

شترمرغ آفریقای شرقی (struthio camelus massaicus )-گردن قرمز

شترمرغ سومالی (struthio camelus molibdophanes )-گردن آبی

شترمرغ آفریقایی اهلی شده (struthio camelus domesticus )-گردن سیاه

مورد اخیر نوع اهلی شده ای می باشد که از قرن گذشته در آفریقای جنوبی تولید شده است که نتیجه تلاقی بین زیرگونه های مختلف با انتخاب بهترین پر،بالاترین باروری و مقاوم ترین در حمل و نقل می باشد.مزایای هر یک از این گونه ها بدین شرح است:

گردن آبی:جوجه ها مقاوم تر با درصد قدرت زنده مانی بیشتر اما تولید تخم کمتر

گردن قرمز:قد بلندتر،تولید گوشت بیشتر،بلوغ دیرتر و تولید تخم کمتر

گردن سیاه(شترمرغ اهلی):مطیع تر،تولید تخم بالا اما جوجه ها ضعیف تر،جثه کوچکتر و تولید گوشت کمتر


محصولات شترمرغ:
گوشت،پوست،پر و روغن

گوشت:

گوشت شترمرغ،گوشت قرمز است . طعم، بافت و رنگ گوشت شترمرغ شبیه به گوشت گاو بوده اما میزان چربی،کالری و کلسترول آن کمتر است. به علاوه گوشت شترمرغ میزان بالایی از عناصر کم نیاز مانند روی و منیزیم را نیز داراست. این گوشت نیاز بدن به ویتامین PP(نیاسین) را تامین کرده و نسبت به سایر گوشت ها مقادیر بیشتری ویتامین های A ، C ، B1 و B2 دارد. همچنین میزان گوشت بدست آمده از هر شترمرغ نیز بسیار قابل توجه است. یک شترمرغ 12 ماهه با وزن زنده 100 کیلوگرم، لاشه ای با وزن 60 کیلوگرم تولید خواهد کرد. از این 60 کیلوگرم،21 کیلوگرم گوشت درجه یک (استیک و فیله) و 14 کیلو گرم گوشت درجه دو(گوشت لخم) و مابقی استخوان و چربی خواهد بود.این مقادیر بسته به سن،جنس و روشهای مدیریتی تغییر می کند.
پوست:

پوست شترمرغ یکی از مرغوب ترین چرم ها محسوب می شود که گاه آنرا از لحاظ کیفیت همردیف پوست کروکودیل و مار قرار می دهند. این چرم را می توان از روی طرح برجسته فولیکولهای شاهپرها و زمینه خط دار جذاب آن تشخیص داد.به دلیل اینکه پوست شترمرغ محتوی روغن بیشتری می باشد،چرم آن نسبت به ترک خوردن،سفتی و خشکی مقاوم تر است.از هر شترمرغ،چرمی معادل 15 فوت مربع(4/1 مترمربع) بدست می آید که عموما برای کیف دستی،کمربند،ساک های مسافرتی،کفش،چکمه،روکش میزهای اداری و پوشش مبل استفاده می شود.

پر:

بهترین محصول شترمرغ،پرآن است.کیفیت پرهای شترمرغ کاملا منحصر به فرد است. حتی پیشرفته ترین فن آوری قادر به تقلید زیبایی،لطافت و مواجی طبیعی پر شترمرغ نیست. همچنین هیچ ابزاری به واسطه خاصیت تولید الکتریسیته ساکن مانند پر شترمرغ،کارایی لازم برای نظافت را ندارد.از پرهای با کیفیت عالی در ساخت لوازم تزیینی،کلاه و لباس استفاده می شود.سایر انواع پرها برای تمیز کردن ماشین آلات و تجهیزات ظریف و گردگیری مورد استفاده قرار می گیرند. بهترین پرها از مناطق خشک تر جهان بدست می آید و با کیفیت ترین آنها، پرهای تولیدی در آفریقای جنوبی است.

سایر محصولات شترمرغ

روغن پوست شترمرغ در محصولات دارویی و آرایشی بکار می رود. این روغن غنی از اسیدهای چرب ضروری ω6و ω9 بوده که مرطوب کننده و حالت دهنده پوست می باشد.

از تخم های غیر بارور به صورت تزیین شده به عنوان زیر سیگاری،لامپ و یا تزیینات دکوری استفاده می شود.

تحقیقات نشان داده است که در آینده می توان از تاندون ها و قرنیه چشم شترمرغ برای پیوند زدن به انسان استفاده کرد.

مشخصات ظاهری شترمرغ

شترمرغ بزرگترین پرنده زنده است.متوسط ارتفاع آنها 5/2-1/ 2 متر و وزن آنها 160-100 کیلوگرم می باشد. بدن تخم مرغ شکل آنها از پرهای نرم پوشیده شده است. جوجه ها،چه نر و چه ماده،پرهای قهوه ای دارند. به تدریج نر ها که بالغ می شوند،پرهای بدنشان سیاه و پرهای بالشان ،سفید می شود. پرهای بدن ماده ها،خاکستری-قهوه ای و نوک پرهای بال آنها،قهوه ای یا سیاه می شود. شترمرغ ها گردنی بلند و بسیار انعطاف پذیر دارند که بوسیله آن قادرند روی زمین بچرند و در عین حال از برگ درختان تغذیه کنند. شترمرغ علاوه بر دید و شنوایی بسیار دقیق،می تواند در هنگام خطر با سرعتی بیش از 40 مایل در ساعت(64 کیلومتر در ساعت) بدود. این پرنده 70-60 سال عمر می کند.

تولیدمثل

یک شترمرغ خوب پس از 2 سال شروع به تخمگذاری می کند.اگرچه بسیاری از ماده ها این کار را از حدود 20-18 ماهگی آغاز می کنند و عمر تولیدی 35-30 ساله دارند. تولید تخم پارامتر متغیری است. یک شترمرغ می تواند 100-40 تخم در سال بگذارد.(به طور متوسط 60 تخم در سال)

تخمگذاری در اوایل بهار آغاز شده و تا پاییز ادامه دارد.

نکاتی در مورد تخم شترمرغ و جوجه کشی

تخم شترمرغ 1600 گرم وزن داشته و معادل 2 دوجین تخم مرغ است.

طول مدت جوجه کشی تخم 42 روز است.

ماده ها در طول روز و نرها شبها روی تخم می خوابند.

جوجه کشی به دو روش طبیعی و مصنوعی صورت می گیرد.

در جوجه کشی طبیعی،شترمرغ تخم هایش را در یک گودال کم عمق گذاشته و روی 15-12 تخم می نشیند.

در جوجه کشی مصنوعی،تخم ها باید روزی دوبار جمع آوری شده و در 70-60 درجه فارنهایت خنک شوند و در عرض 4-2 روز در دستگاه جوجه کشی قرار گیرند.


پرورش شترمرغ

3 روش برای پرورش شترمرغ متداول است:

1:روش باز

2:روش بسته

3:روش نیمه باز


1:روش باز:

در این روش به زمینی با وسعت حداقل 40 هکتار نیاز است که به این صورت شترمرغ ها تا حد امکان نزدیک به زیستگاه اصلی خود با حداقل دخالت بشر نگهداری شده و پرورش می یابند.مزیت اصلی این روش،کاهش قابل توجه هزینه نگهداری شترمرغ های بالغ به تعداد زیاد است.همچنین اگر به پرنده اجازه تفریخ تخم هایش داده شود،هزینه ای برای جوجه کشی صرف نمی شود.


2:روش بسته:

در این روش به زمینی بین 1تا 100 هکتار نیاز است.همچنین می توان کنترل کاملی بر میزان تولید از طریق ثبت دقیق آمار تعداد تخم ها و جوجه داشت. از معایب این روش به هزینه بالای تهیه خوراک و حصارکشی می توان اشاره کرد.

طرح حاضر بر اساس این روش و در وسعت 100 هکتار تنظیم شده است.

3:روش نیمه باز:

.میزان زمین مورد نیاز برای این روش محدوده ای متغیر از 60-1 هکتار متناسب با تعداد گله می باشد.پرندگان در چراگاه های نسبتا کوچک نگهداری می شوند. آنها مجاز به گردش آزادانه در محدوده ای معین می باشند و لذا بخشی از احتیاجات تغذیه ای شان از مرتع تامین می شود. خوراک تکمیلی نیز جهت اطمینان از تامین تمام احتیاجات تغذیه ای شترمرغ مورد نیاز است.

استفاده از این روش چند مزیت دارد که عبارتند از:

آسانی نسبی شناسایی شترمرغ های مولد بهتر و جمع آوری و حمل و نقل تخم ها ( برای جوجه کشی)

صرفه جویی در هزینه های خوراک و حصار کشی

آزادی شترمرغ ها در انتخاب جفت که نتیجه آن افزایش سازگاری بین آنهاست.

نکات مهم در پرورش شترمرغ

محل مزرعه: مزرعه باید با محل رفت و آمد اتومبیل ها و مناطق صنعتی،فرودگاه ها،کارخانجات و قطارها فاصله داشته باشد زیرا اینها عوامل ایجاد اضطراب در شترمرغ هستند که مستقیما در میزان باروری و طول مدت تولید مثل اثر می گذارند.

پستی و بلندی زمین: شترمرغ اراضی مسطح وسیع را به زمینهای کوهستانی ترجیح می دهد. خاک شنی از هر نوع خاک بهتر است زیرا امکان زهکشی کامل وجود دارد.زمین باید از میخ،پیچ،سیم و گودال پاکسازی شود.

دسترسی به آب و برق: دارا بودن برق منطقه ای و همچنین انشعاب اصلی آب برای مزرعه ضروری است.

وضعیت ساختمانها: در ساختمان ها باید از تهویه طبیعی یا مصنوعی استفاده شود. ساختمان های شترمرغ های مولد باید دور از تجهیزات مادر مصنوعی یا پرورش جوجه باشند.

حصارکشی: حصارهایی محکم به ارتفاع 2- 5/1 متر که از 7-5 ردیف سیم صاف بدون خار تشکیل شده باشد،مورد نیاز است. از حصارهای دارای گوشه های تیز نباید استفاده شود. حصار باید به سادگی توسط پرنده دیده شود و دارای خاصیت ارتجاعی بوده تا به پرنده آسیب نزند.

تغذیه: خوراک مصرفی شترمرغ باید حاوی گروه های مواد مغذی ضروری زیر برای تامین نیازهایشان باشد:

آب،پروتئین ،کربوهیدرات،چربی،مواد معدنی و ویتامین ها

خوراکی که به شترمرغ داده می شود معمولا به صورت پلت می باشد که بسته به سن، نیاز و امکانات مزرعه از مواد مختلف با درصد متغیر تشکیل شده است و می تواند شامل پودر یونجه،ذرت،سویا،پودرماهی و کنجاله دانه های روغنی باشد. اندازه پلت بسته به سن شترمرغ تغییر می کند. از آنجاییکه خوراک در سنگدان شترمرغ آسیاب و تکه تکه می شود،لذا وجود سنگریزه که با فراهم کردن سطوح سخت و صاف که ذرات خوراک مابین آنها شکسته شود،در خوراک شترمرغ لازم است. اندازه و خواص فیزیکی سنگریزه ها نیز بسیار مهم می باشد.

روشهای شروع به کار

· با خرید تخم ،· جوجه یا مولد می توان شروع به کار کرد:تخم ها را خریده و جوجه ها را تفریخ کنید. این کار نیاز به سرمایه اولیه دارد و بعد از 2 سال نتیجه می دهد.

· جوجه های یک روزه خریداری کرده و تا رسیدن به مرحله مولد آنها را پرورش دهید. این روش،· روش مناسبی است که در ایران متداول است.در انتخاب این روش باید به نگهداری جوجه ها دقت زیادی کرد تا مرگ و میر آنها به حداقل برسد.

· خریداری جوجه های 3 ماهه روش متداول دیگری است که می توانید استفاده کنید و اگر چه هزینه بر تر می باشد،· اما آمار مرگ و میر آن نیز پایین تر است.

· شترمرغ های یک ساله بخرید.این کار فرصت انتخاب پرندگان با کیفیت تر را در سال بلوغ جنسی فراهم می کند اما نیازمند سرمایه نسبتا بالایی است.

· مولد های اصلاح شده خریداری کنید که این کار بسیار هزینه بر است اما بلافاصله شما را به سوددهی می رساند.


فعالیت های انجام شده در زمینه پرورش شترمرغ در ایران:

از سالها قبل پرورش شترمرغ به طور پراکنده و غیر حرفه ای در ایران شروع شده است.در اینجا آماری مستند از این فعالیتها و به طور مشخص از فعالیتهای انجام شده از سال 1377 تا به امروز ارائه می شود:

تا به حال در ایران این استان ها و شهرها شروع به کار پرورش شترمرغ کرده اند:

استان تهران:تهران -کرج-ورامین -پاکدشت

استان سمنان:ایوانکی-گرمسار

استان اصفهان:اردستان-دهستان-تیران و کرون-گلپایگان

استان کرمان:رفسنجان-باغین

استان گیلان:رشت-رضوان شهر

استان گلستان:گرگان-مینودشت-گنبد-بندرترکمن

استان مرکزی:اراک-خمین-زرندیه-ساوه

استان هرمزگان:بندرعیاس-قشم-بندرلنگه

استان همدان:ملایر-کبودرآهنگ

استان سیستان و بلوچستان:زابل

استان یزد:ابرکوه

استان کردستان:دهگلان قروه

استان زنجان:ماه نشان

استان آذربایجان غربی:اورمیه

و استانهای مازندران،قزوین،اردبیل و قم که در این میان،استان تهران با بیش از 80 طرح اجرایی،صدور موافقت اصولی به ظرفیت 3319 شترمرغ مولد و صدور90 موافقت اصولی با ظرفیت 5500 شترمرغ پرواری از نظر علمی و عملی پیشتاز است. به دنبال آن استانهای سمنان و اصفهان بیشترین فعالیتها را در این زمینه داشته اند.همچنین طبق آخرین آمار 126 مزرعه فعال در کشور وجود دارد.

ظرفیت مزارع برای شروع کار پرورش نیز بسیار متفاوت بوده است بطوریکه طبق آمار، مزارع بطور متوسط با ظرفیت 60 جوجه شترمرغ (200-6 جوجه) آغاز به کار کرده اند.


تغذیه شتر مرغها:

خوراک دادن: زیستگاه های طبیعی شتر مرغ ها علفزارها و دشتهای خشک و نیمه خشک است که از لحاظ پوشش گیاهی برای چرای شتر مرغ فقیر می باشند. شتر مرغها قادر به زندگی در جایی هستند که گاو و گوسفند نمیتوانند زیست کنند . شتر مرغ از علف ، برگ دی کتیلدونها (مانند یونجه) ، بذر گیاهان، دانه ها ونیز حشرات و جوندگان کوچک تغذیه می کند.

شتر مرغها می توانند الیاف خام را خیلی بهتر ازسایر ماکیان هضم کنند.

شتر مرغهای کاملاً بالغ می توانند فیبر را کاملاً که بیش از 60 % جیره آنها را می توانند تشکیل دهد هضم کنند(مانند سلولز، همی سلولز، لیگنین) این میزان از مصرف الیاف خام در شتر مرغ، با ظرفیت هضمی آن در نشخوار کنندگان قابل مقایسه است. شما می توانید اطلاعات خیلی بیشتری درباره تغذیه شتر مرغ در سایت اینترنت ما پیدا کنید.

فیزیولوژی هضم:

خوراک وارد مری می شود. بخش فوقانی مری جیب مانند است. هنگامی که این قسمت جیب شکل پر می شود، شتر مرغ سرش را بلند می کند، و خوراک از مری به سمت معده پیش یا معده grandular حرکت می کند.دراینجا شیره های هضمی برای نرم کردن خوراک به آن اضافه می شوند. سپس خوراک از یک مجرای نسبتآً بزرگ به سنگدان یا معده عضلانی وارد می شود. دراین جا ذرات خوراک بصورت مکانیکی به کمک سنگریزه یا ماسه زیر که شتر مرغ ها بصورت آزاد همراه خواکشان می خورند خرد می شوند.

خوراک از روده باریک (به طول 5/6متر) عبور می کند که شیره های هضمی دیگری به آن اضافه می شوند، که عمدتاً این شیره ها از لوزالمعده ترشح می شوند و به این طریق مواد مغذی جذب می شوند. درمحفظه های تخمیر که توسط یک جفت آپاندیس ایجاد می شوند، فیبرها بصورت میکروبیولوژیکی شکسته می شوند.

بدلیل اینکه خوراک حدود 40ساعت در سیستم هضمی توقف می کند باکتریهای بی هوازی قادر به شکستن بخش عمده سلولز و همی سلولز بوده و تولید اسیدهای چرب فرار می کنند می توانند (که در مرحله بعد قابل جذب شده) جذب شده و برای حیوان تولید انرژی کنند. این سیستم گوارشی شبیه به نشخوارکنندگان است.

رکتوم بوسیله ماهیچه ای به نام اسفنگتر به کلواک ختم می شود، شما می توانید اطلاعات خیلی بیشتری درباره فیزیولوژی هضم در شتر مرغ در سایت اینترنت ما پیدا کنید.

محتویات غذا: غذا از پروتیئن، کربوهیدرات ها، چربیها، مواد معدنی، ویتامینها و آب تشکیل می شود. پروتیئن ها از اسیدهای آمینه که واحد های ساختمانی برای رشد بافت هستند تشکیل شده است.

جوجه ها به علت اینکه در حال رشد می باشند نسبت به بالغین نیاز خیلی بیشتری به پروتیئن دارند.

در مورد شتر مرغها نیز واژه اسیدهای آمینه ضروری وجود دارد.این اسیدهای آمینه بوسیله متابولیسم بدن شتر مرغها ایجاد نشده و بنابراین بایستی در غذا وجود داشته باشند. کربوهیدراتها منبع اصلی انرژی هستند. قندها و نشاسته براحتی شکسته می شوند.سلولز و همی سلولز که جزو فیبرها هستند ضرورتاً از اجزاء مشابه ساخته شده اند و ضمناً از لحاظ انرژی غنی می باشند اما هضم آنها مدت زمان بیشتری طول می کشد.

چربیها و روغنها انرژی تولید کرده و برای جذب بعضی از ویتامینها ضروری هستند، اما میزان چربی در جیره غذایی نبایستی خیلی زیادباشد زیرا که میزان جذب کلیسم را کاهش داده و موجب ناراحتیهای استخوان ساق پا می شود.

مواد معدنی و ویتامینها اعمال متعددی در بدن به عهده داشته و هرگونه کمبود یا عدم تعادل در میزان آنها موجب رشد غیر طبیعی خواهد شد. کلسیم و فسفر برای تشکیل استخوان ضروری هستند. خوراک برای رشد شتر مرغها بایستی محتوی حدود 5/2 -4/1% کلسیم و 5/1-7/0% فسفر باشد و نسبت Ca:P همیشه بایستی 5/0: 1باشد.

مولدهای ماده برای ساخت پوسته های تخم، به 5/3% کلسیم در جیره نیازمند می باشند.

آب سرد تازه بایستی همیشه در دسترس باشد. هر چه شترمرغ بیشتر بخورد بسته به رطوبت خوراک آب بیشتری می آشامد. بطور کلی شتر مرغها 3 برابر خوراک، آب می نوشند.

برای کمک به هضم غذا وبرای پرهیز از فشردگی معده شتر مرغها نیاز به خوردن سنگریزه یا صدف دارند. این مواد بایستی غیر قابل حل بووده، سخت و دارای لبه های تیز نباشند.شتر مرغهای بالغ نیز همانند جوجه به خوردن سنگریزه نیازمندند.اندازه سنگریزه همیشه بایستی حدود نصف اندازه ناخن انگشت شترمرغ باشد.

مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی:

گفته می شود که شتر مرغها تا آنجا خوراک می خورند که انرژی موردنیاز آنها تأمین شود.بنابراین اگر خوراک از لحاظ انرژی غنی تر باشد آنها مقدار کمتری ازآن رامی خورند. این موضوع درمورد جوجه ها نیز ممکن است صادق باشد،اما بالغین معمولاً آنقدرمی خورند تا معده آنها پر شود که حجم غذایی در آنها تا 5 کیلوگرم در روز می رسد.


جدول: متوسط مصرف کنسانتره در روز


سن (ماده)
وزن زنده(کیلو گرم)
مصرف روزانه خوراک

جوجه های کم سن(chicks) 5/2-1 6-5/2 جوجه های درحال رشد(Grower) 11-6 14-11 14< جیره نگهداری بالغین 30< جیره تولیدی بالغین
3-75/0 15-3 60-15 80-60 100-80 120-100 120-110
12/0 36/0 5/1 5/2 2/2 3/2 5/2


ضریب تبدیل غذایی عبارت است از نسبت خوراک مصرفی به افزایش وزن زنده.این ضریب معیاری برای بررسی تأثیر تبدیل خوارک به وزن می باشد.در مورد جوجه های کوچک این ضریب 1: 5/1 و برای جوجه های در حال رشد1: 5/4 بوده و تا 10:1 در سنین بالاتر افزایش می یابد. این موضوع نشان می دهد که هر چه شتر مرغها مسن تر می شوند، مقدار غذای کمتری صرف رشد بدن می گردد. بنابر این از لحاظ اقتصادی عاقلانه است که جیره غذایی جوجه های کوچک خیلی غنی باشد تا موجب بهبود ضریب تبدیل غذایی دراین سن گردد.اما اگر رشد خیلی سریع باشد، ممکن است در بعضی از شتر مرغها اشکالات استخوان پا ایجاد نماید.

به عنوان یک راهنمای کلی جوجه های کوچکتر برای رسیدن به حداکثر رشد بایستی جیره ای غنی از پروتئین و کم فیبر داشته باشند، زیرا ظرفیت هضم فیبرها درآنها هنوز کاملاً تکمیل نشده است هرچه جوجه ها بزرگتر میشوند نیازهایشان به پروتئین کمترشده و می توانند مقدار بیشتری انرژی تولید نمایند. درطول فصل تولید مثل نیاز به پروتئین به واسطه تولید تخم افزایش می یابد.

تغذیه عملی: شتر مرغها قدرت چشایی خیلی ضعیفی داشته و عمدتاً خوراک خود را از طریق رنگ، بافت و ظاهر کلی آن انتخاب می کنند. شتر مرغها به تغییرات ناگهانی جیره حساسند. تغییر یک نوع خوراک به نوع دیگر بایستی به تدریج انجام شود فی المثل با مخلوط کردن خوراک جدید با خوراک قبلی به مدت حدود یک هفته. اما دادن همان خوراک قبلی به جهت اینکه منجر به کمبودهایی می شود همانطور که موجب افزایش بعضی ازعناصر تا حد سمی می گردد مناسب نیست. این مسئله منجر به از دست دادن اشتها و کاهش رشد می گردد. به جوجه های تازه از تخم خارج شده بایستی غذا خوردن را یاد داد.
در طبیعت آنها اینکار را با تقلید از والدینشان انجام می دهند.
کیسه زرده انرژی لازم برای تقریباً 5 روز اول زندگی را برای آنها تأمین می کند و دراین مدت آنها فرصت دارند تا خوراک خوردن را بیاموزند.
جوجه های کم سن بایستی از جیره غذایی شروع کننده ( استارتر) با پروتئین زیاد که محتوی تمام اسیدهای آمینه ضروری به همراه مکمل معدنی و ویتامین باشد تغذیه کنند.
مخلوط کردن مقدار کمی از علف تازه خرد شده یا سایر گیاهان سبز توجه آنها را به سوی غذا جلب کرده و این موضوع به عبور غذا از دستگاه گوارش کمک می کند.

 Grit  سنگریزه: بایستی به صورت صدف یا سنگریزه دراختیار جوجه ها باشد. جوجه های درحال رشد بایستی از علف خرد شده ، یونجه یا سایر علوفه بصورت خرد شده تغذیه کنند آنها را می توان در چراگاهی که بتوانند بچرند قرار داد. بالغین می توانند در شرایط گسترده ای (محیط بازتری) نگهداری شوند درغیر اینصورت بایستی 1 کیلوگرم پلت در روز به آنها خورانده شود که این پلت بایستی محتوی مکمل ویتامین و مواد معدنی باشد به همراه مقدار زیادی علوفه که آنها را در طول روز مشغول کند. برای پرندگان مولد مخلوط های خوراکی ویژه ای وجود دارد که از لحاظ پروتیئن و کلسیم غنی ترند.

جیره نه تنها بر روی تعداد تخم تولیدی تأثیر می گذارد بلکه بر روی قدرت هچ تخم ها و قدرت زنده ماندن جوجه ها نیز تأثیر دارد. پرهیز از هر گونه کمبود در میزان مواد معدنی و ویتامینها ضروری است.

نحوه نگهداری شترمرغ:


رفتار: شتر مرغها حیواناتی اجتماعی هستند. در طبیعت آنها درگله هایی متشکل از یک نر وچندین ماده زندگی می کنند.شتر مرغ حتی هنگامی که مریض یا زخمی شده هرگز نبایستی تنها باشد.

رقص والتس: این رفتار یکی از تیپیک ترین رفتارهای شتر مرغ است.

هنگامی که شتر مرغها سرحال هستند گاهی اوقات شروع به چرخیدن خیلی سریع دور محور بدن نموده و بالها را به طرف بالا برده و پرهای زیبایشان را به نمایش می گذارند.

گاهی اوقات این کار موجب سرگیجه زیاد آنها شده و به زمین می افتند.

نوک زدن: شتر مرغها بین 2000 تا 4000 بار در روز نوک می زنند.

هنگامی که شتر مرغها کسل هستند به هر چیزی نوک می زنند و اغلب اشیاء خطرناک را می بلعند(مانند ناخن، قاشق، چاقوی کوچک و ....)

نوک زدن به پر: این عمل تنها در پرندگانی اتفاق می افتد که در شرایط مزرعه ای متمرکز نگهداری می شوند و معمولاً رفتاری غیر عادی است.

اگر به شتر مرغها فقط کنسانتره داده شود آنها در طول بقیه روز کسل شده و بعضی از آنها ممکن است شروع به نوک زدن به پر سایرین نمایند. این مشکل معمولاً هنگامی که آنها مشغول تغذیه از علوفه به میزان کافی هستند کاهش می یابد.

له له زدن: هنگامی که شتر مرغ احساس گرما کند، نوکش را باز کرده و عمل تهویه انجام می دهد که درجه حرارت بدنش کاهش می یابد. به دلایلی آنها گاهی اوقات پرهایشان را از بدن شان باز نگه میدارند.

رفتار تهاجمی: در طول فصل تولید مثل شتر مرغهای نر میتوانند خطرناک باشند. زیرا آنها می خواهند از قلمرو خود در برابر مزاحم از جمله انسان دفاع کنند. قبل از حمله آنها در جایگیری با بالا بردن (بلند کردن) سینه خود نموده و بالهایشان را درحالیکه دمشان کاملاً سیخ شده بالا می گیرند.نرها با دهان کاملاً باز تولید صدای هیس می کنند.

معمولاً یک شتر مرغ مهاجم را می توان با تکان دادن یک چوب بلند روبروی سر شتر مرغ که تعدادی پر براق به انتهای آن چسبیده است ترساند.اگر هنگامی که شتر مرغ می خواهد به طرف شما حمله کند، دست خالی هستید یک راه حل این است که روی زمین دراز بکشید و اجازه بدهید که او دور شود.

نسبت گله ای: گر چه شتر مرغها از علفزارهای افریقا منشاء گرفته اند که درآنجا فضای زیادی دراختیار داشته اند ولی در پرورش بصورت متمرکز در مزرعه نیز نسبتاً عملکرد خوبی دارند. هر چند، ازدحام بویژه درمورد شتر مرغهای جوانتر عامل مهمی برای استرس است که می تواند منجر به تضعیف سیستم ایمنی و نتیجتاً تلفات بیشتری شود. پرندگان جوان بایستی در گروههای 15-10 تایی برای جلوگیری از استرس و بهینه کردن توان رشد آنها نگهداری شوند. جوجه ها بایستی قادر به رفتن بیرون از سالن از روز اول به شرطی که وضع هوا اجازه دهد باشند. این نکته حیاتی است زیرا که آنها نیاز به استفاده از نور مستقیم خورشید همانند فضای زیاد برای تحرک دارند. تحرک خوب به هضم خوب غذا کمک کرده و جوجه ها را شادابتر نگه می دارد.


راهنمایی نسبت گله ای و حداقل فضای مورد نیاز برای هر پرنده:

سن (ماه)
سرپناه (سقف)
بهاربند
اندازه گروه

1-0 3-1 6-3 14-4 پیش مولدها مولدها
(پرنده/m2 ) 2/1 5/2 3 4 5 5
(پرنده / m2 ) 5/1 5 25 50 250 1000
15-10 15-10 هکتار/400-20 هکتار/400-20 هکتار/40-20 هکتار/ پرنده 30



هدف تولید مثلی : هدف تولید مثل برای شترمرغها نگهداری و اصلاح وضع سلامت و عملکرد آنها میباشد به منظور دستیابی به سطح بالای تولید ، شتر مرغهای نر و ماده بایستی از لحاظ باروری و سلامتی در سطح بالایی باشند و نیز سرعت رشد جوجه و سلامت آنها در سطح بالا باشد .


آشنایی با بخشهای اصلی پرورش شترمرغ

الف.نگهداری مولد و تولید تخم

مدیریت مولدها به دو دوره عمده تقسیم می‌گردد:

دوره تولیدمثل

شترمرغ در دوره تولید مثل معمولا یکروز درمیان (با استراحت در فواصل زمانی معین) تخم می‌گذارد. تجربه نشان می‌دهد هرچه ماههای گرم سال بیشتر باشد فصل تولیدمثل شترمرغ نیز طولانی‌تر می‌شود. در بعضی مناطق این دوره گاه تا 10 ماه طول کشیده و محصولی بالغ بر 100 تخم به‌همراه دارد. در این دوره برای بدست آوردن بالاترین بازده، مولدها هرگز جابجا نمی‌شوند.

مزرعه تولید تخم باید امکانات زیر را دارا باشد:

پن های تولیدمثل

دانخوری (نباید صرفا به چرا اکتفا شود)

آبخوری

سایبان

آشیانه مخصوص تخمگذاری؛ مولدها خود به ساختن لانه و تخمگذاری اقدام می‌کنند. می‌توان آنها را به آشیانه دیگر که به شکل 8 ساخته شده هدایت کرد. این کار با قرار دادن تخم و پاشیدن ذرت در آن انجام می‌گیرد و غالبا مورد قبول مولدها واقع می‌شود.

حصارسیمی 5/1 متری برای ممانعت از درگیری نرها و ورود شغال که تخمها را خورده یا مولدها را می‌ترساند.

تعداد نر و ماده:

در این باره روشهای زیادی وجود دارد و انتخاب روش مناسب به شرایط مختلف و بازده تخمها در سالهای گذشته بستگی دارد.

بعضی از روشهای تجربه شده:

1 نر و 1 ماده

1 نر و 2 ماده

1 نر و 3 ماده نکته: بعضی نرها فقط یک ماده را قبول و بقیه را رها می‌کنند.

2 نر و 2 ماده

2 نر و 3 ماده نکته: این دو روش موجب اشکالاتی در ثبت محصول است.در این روشها روش دوم (ا نر و2 ماده ) مناسبتر از بقیه و به صرفه‌تر به نظر میرسد.

تغذیه دوره تخمگذاری:

روش نامحدود: این روش مناسبترین روش است که مواد خوراکی در سطح مرتع به طور نامحدود در اختیار مولدها قرار گیرد. علل رجحان این روش: ـ راحت. ـ ارزان . ـ موجب چاقی نمی‌شود. ـ پرنده همیشه سیر و آرام و در حالت طبیعی است.

نکته: در این روش اگر خوراک کمتر از مقدار کافی مصرف شود نیاز غذایی حیوان تامین نشده اثر سو‌ء خواهد گذاشت. علل کاهش مصرف از این قرار است:

· شرایط نامطلوب چراگاه.

· ناکافی بودن غذای مکمل.

· کیفیت پایین غذای مکمل مثل داشتن کپک یا مزه ناخوشایند

‌· کوبی بلافاصله قبل از دوره تولید.

· انگل و بیماری.

· عوامل وراثتی در خود مولدها.

· اضطراب.

روش محدود: خوراک به طور آماده در اختیار حیوان قرار می گیرد؛ این روش جایی مناسب است که علوفه در دسترس نباشد.

نکته: در روش محدودباید از مصرف زیاد خوراک جلوگیری کردچرا که باعث چاقی شده واثر زیان‌باری بر باروری جنسی شترمرغ چه ماده و چه نر داردهمچنین مصرف بالای پروتیئن موجب اضطراب گرمایی ویا تولید تخمهای با پوسته خشک می‌گردد.


دوره استراحت

چون در دوره تولید از هرگونه جابجایی و فعالیت غیرطبیعی در محیط مولدها باید اجتناب کرد؛ لذا عمده کارهای مربوط به مدیریت مولد در دوره استراحت انجام می‌گیرد:

پرکنی.

مبارزه با انگلهای خارجی مثل کـک، شپش، کنـه بوسیله افشانه‌های ضدعفونی.

مبارزه با انگلهای داخلی مثل کرم نواری و کرم پهن بوسیله دارو.

واکسیناسیون در برابر بیماریهایی مثل ادرارسبز، تورم‌ روده، نیوکاسل.

نکته: در 3 مورد بالا مشاوره با متخصص الزامی است چون معالجات نادرست بسیارخطرناک وگاه موجب تلفات سنگین است.

جداکردن نرها و ماده‌ها.

تغذیه در دوره استراحت؛ خود به دو دوره تقسیم می‌شود:

دوره تعدیل وزن؛ غالبا مولدها احتیاج به کاهش وزن پیدا می‌کنند. این کار تا چند هفته به پایان دوره استراحت انجام می‌شود. جیره آن عبارت‌است از مکمل ویتامینی معدنی به همراه علوفه‌خشک یا تازه یا خوراک. نکته: هیچ نوع غله ای به مولدها داده نمی‌شود به استثنای مواردی مثل: بعد از پرکنی، مایه‌کوبی، هنگام بیماری یا هوای سرد حداکثر 300 گرم به هر پرنده.

دوره آمادگی جنسی؛ که در 2 تا 4 هفته پایانی دوره استراحت انجام می‌گیرد. جیره آن عبارت‌است از علوفه تازه با 400 گرم ذرت یا خوراک دارای 25 درصد غله و نیز مکمل فسفاته.

حذف شترمرغهای غیراقتصادی؛ برای تعیین صرفه اقتصادی باید در پرونده هر مولد این موارد مشخص شود:

کم و کیف جفتگیری آن.

تاریخ روزهای بدون جفتگیری.

تعداد، تاریخ، وزن واندازه همه تخمهای آن.

وزن، اندازه و تاریخ و ساعت تولد همه جوجه‌های آن.

تعداد و تاریخ تخمهای بدون نطفه.

تعداد و تاریخ تخمهای با جنین مرده.

تعداد و تاریخ تخمهایی که جوجه با عمرکوتاه دارد.


نکته: عوامل مؤثر بر کمیت وکیفیت تخم هر مولد از قرار زیر است:

سن مولد؛ معمولا نرها از5/2 و ماده‌ها از 2 سالگی تولیدمثل می‌کنند و بعد در 6-5 سالگی به سقف تولید می‌رسند.

نسبت نر و ماده؛ 1 نر به2 یا 3 ماده مناسب است.

تغذیه.

باران.

انگلها.

اضطراب؛ که می تواند علت آن سروصدا، حیوانات وحشی و سگها یا حتی درگیری نرها باشد.

عوامل وراثتی و همخونی.

ب.جوجه‌کشی

طبیعی:

اگرچه جوجه‌کشی به صورت طبیعی آسانتر است ولی به همان نسبت سودآوری کمتری دارد چون شترمرغ در هنگام خوابیدن روی تخم و نگهداری جوجه تخمگذاری نمی‌کند. برای کرچ شدن شترمرغ حداقل 5 تخم لازم است والا پرنده به تخمگذاری ادامه می‌دهد. تعداد تخمی که جفت مولد می‌توانند تفریخ کنند حدود 20 عدد است.

مصنوعی:

مقدمات:

جمع‌آوری تخمها؛ هرروز ترجیحا صبح زودیا غروب.

ضدعفونی تخمها؛ به دو روش شستن(5 گرم virkon-s در 1 لیتر آب ولرم برای شستشویا در نیم لیتر برای افشانه تخمها ودستگاه. ( آب سرد موجب مَکش میکروبها به داخل تخم می‌شود) یا گازدادن(80 گرم پرمنگنات پتاسیم و130میلی‌لیتر محلول 4 درصد فرمالین برای 3 مترمکعب دستگاه)

نگهداری تخمها؛ که نباید بیش از 1 هفته طول بکشد باید در دمایی بین 15 تا 20 و رطوبتی بین 75 تا 80 درصد باشد. تخمها به صورت عمودی و با روزی 1 بار چرخش نگهداری می شوند. بعداز حمل ونقل طولانی باید حداقل 12 ساعت بی‌حرکت بماند.

گرم کردن تخمها؛ قبل از گذاردن در دستگاه باید 12 ساعت در اتاق 25 درجه گرم شوند.

دستگاه:

دما؛ 36 درجه با نوسان حداکثر 5/0 (حتی نوسان 1 تا 5/1 درجه منجر به 50درصد تلفات می‌گردد).

رطوبت؛ بین 26 تا 34 درصد.

کیسه زرده؛ اگر پایین باشد جنین از بین می‌رود.(محل کیسه باچراغ مشخص وبا مداد علامتگذاری شود).

وضعیت تخمها؛ بر اساس روشهای استاندارد

چرخاندن تخمها؛ اگر دستگاه خودکار نیست 3 بار در شبانه روز.

جریان هوا؛ 50 لیتر در ساعت برای هر تخم.(افزایش گازکربنیک خطرناکتر از کاهش دماست لذا هنگام قطع برق یا نقص هواکش باید درها را نیمه باز گذارد).

هچر؛ یک واحد کامل جوجه‌کشی به جز اتاقهای شستشو، نگهداری و گرم‌کننده تخم، ستر و جوجه‌کشی باید مجهز به هچر برای سلامت کامل جوجه‌ها باشد.


ج.پرورش جوجه و پرواربندی

نگهداری جوجه تا 3 ماهگی

روش طبیعی(با مادر):

دایه: یک مولد آرام و اهلی که تجربه جوجه‌کشی به همراه جثه ای بزرگ دارد اگر پذیرنده جوجه‌های غریبه باشد مناسبترین مورد برای پرورش طبیعی جوجه است. چون به جز 15 الی 20 جوجه خودش، می تواند در ماههای سرد 10 الی 15 و در ماههای گرم تا 40 جوجه دیگر را پرورش دهد. زمان جدا کردن جوجه‌ها از دایه بسته به نظر مزرعه‌دار است. غالبا بعد یک ‌ماه می‌توان آنها را جدا کرد و جوجه‌های جدیدی جایگزین نمود. از آنجا که مولدها هنگام نگهداری از جوجه تخمگذاری ندارند معمولا روش طبیعی مورد توجه مزرعه‌داران واقع نمی‌شود.

روش مصنوعی(بدون مادر):

بعد از خشک کردن جوجه‌ها و ضدعفونی کردن ناف، آنها را به سالنی با شرایط زیر منتقل می‌کنند:(با احتیاط و جلوگیری از بروزسرماخوردگی)

قسمت مجزا برای جوجه‌های 1 تا 7 روزه؛ 10 متر به ازای 50 جوجه(این محل را باید هر روز توسعه داد به گونه ای که بعد از یک ‌ماه هر جوجه 1 متر جا داشته باشد)

دمای هوا وکف؛ 26 درجه

ضدعفونی شده

کف یکپارچه؛(اگر بتونی است عایق‌بندی شود)

هر 5 جوجه 1 دانخوری و آبخوری پر؛(نباید طوری باشد که جوجه در آن بیفتد و گیر کند)

تهویه مطبوع بدون جریان مستقیم سرد

خروجی به سمت بهاربند؛(بعد از 2 هفته می‌توان در هوای مساعد جوجه‌ها را برای چرا خارج کرد)

نکته: عوامل مرگ و میر جوجه‌ها:

عوامل قبل از تولد؛ مثل سوء تغذیه مولدها، تازه نبودن تخم، روشهای غلط و بهداشت پایین جوجه‌کشی

غذای نامناسب؛ مثل غذای درشت

شرایط بد سالن؛ مثل تراکم بالا، گرما و عدم تهویه، سرما و نوسانات شدید دما

انگلهای داخلی و خارجی و بیماریها

اضطراب؛ تقریبا مهمترین عامل تلفات جوجه است. چون موجب رفتار غیرعادی مثل خوردن پر، علف، چوب، سنگ و.. می‌شود. مهمترین عامل اضطراب جابجا کردن جوجه‌هاست. از عوامل دیگر می‌توان به گرفتن زیاد جوجه‌ها، سروصدا، جانوران موذی وپرندگان مزاحم، تغییرات شدید خوراک و دما و برنامه‌های روزانه، بیماری و انگل و کافی نبودن محیط تحرک اشاره کرد. چریدن دریونجه‌زار و قراردادن مولدهای حذف شده به عنوان دایه می‌تواند آرام‌بخش باشد.


2- نگهداری بعد از 3 ماهگی

در این هنگام جوجه بحرانها را پشت‌سر گذاشته لکن نباید نکاتی مثل مبارزه با بیماری و انگل، تراکم مناسب و تغذیه صحیح را فراموش کرد.



د.کشتار و فرآوری

یک کشتارگاه مجهز شترمرغ؛ شامل قسمتهای کشتار، تجزیه، بسته‌بندی گوشت، تونل انجماد، سردخانه، بسته بندی پر و دباغی چرم است که البته کارگاهها و کارخانجات تبدیلی (مثل کارگاه کیف و کفش…و کارخانه ژامبون و کنسرو…)می‌تواند مکمل خوبی برای آن باشد


مشکلات رفتاری :
مشکلات رفتاری در شترمرغها بیشتر ناشی از ورش باد تند ، تراکم زیاد و دیگر مسایل ناسازگار می باشد .عارضه پرخواری معمولا توسط پرندگان خسته یا در محیط تراکم آغاز میشود. در صورت بروز این عارضه از بین بردن آن بسیار مشکل است .

روشهای استفاده از Hubcap ( وسیله ای جهت مشغول نمودن شتر مرغها ) درجایگاه نگهداری و دیگر اسباب بازیها به حل این مشکل کمک میکند .همچنین جدا سازی پرندگان یا استفاده از جایگاه نگهداری با مساحت بیشتر می تواند مشکل را تا حد زیادی مرتفع نماید.آسمان نگری هم یکی از مشکلات رفتاری است که د رپرندگانی که مدتهای طولانی در محوطه محدود نگهداری شده اند مشاهده میشود . بنظر میرسد این رفتار بیشتر در شرایط آ ب و هوایی شمالی که درطول زمستان جوجه شتر مرغها در داخل جایگاه محدود نگهداری میشود دیده میشود . خارج کردن آنها از جایگاه محدود موجب حل مشکل میشود . تهاجم شتر مرغهای نر یا ماده یک رفتار طبیعی به منظور حفظ قلمرو میباشد . شتر مرغه انیز قلمرو خود را حفظ نموده حالت تهاجمی پیدا میکنند . جداسازی ساده آغلها و ایجاد فضای بیشتر برای شترمرغها ی ماده که امکان فرار از مسیر تهاجمی نرها را داشته باشند در حل مشکل کمک نموده و در پیشگیری از بروز صدمات موثر میباشد .اموهای ماده بیشتر از گونه های دیگر مهاجم میباشند و اجازه دادن به اموها جهت جفت یابی ، جداسازی اموهای نر وماده و فراهم ساختن مساحت بیشتر برای اموها از ایجاد و پیشرفت این عارضه جلوگیری خواهد نمود.


 

 
 
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است |طراحی : پیچک
 
  • موکب
  • فود تک